و اگر گاهى در اثر اشتباه‌كارى- ذهن وى ازين بحث منصرف شده- به پرستش ماده بپردازد- غريزه فطرى وى در پس پرده به فعاليت خود ادامه داده- در موقع فرصت فرآورده خود را بيرون خواهد ريخت- .

[آيا تحقيق در باره خدا در امكان بشر است]

ما با اين بيان باين نتيجه مى‌رسيم كه- بحث و گفتگو در خداى جهان فطرى انسان است- و با اين نتيجه پاسخ پرسش اول از پرسشهاى سه‌گانه كه- در آغاز سخن گذاشته بوديم روشن مى‌شود خود رغبتى بفكر و مطالعه نمى‌بايد- با اينكه علاقه به تحقيق و كاوش- يك علاقه فطرى و ذاتى است در بشر- .

علاقه دينى نيز همينطور است- با شرائط محيط بستگى دارد- يعنى بود و نبود موجبات توجه بماديات- در كاهش و افزايش اين علاقه تاثير بسزا دارد- .

بعلاوه هر علاقه فطرى در عين فطرى بودن- احتياج دارد به تذكر و تنبه- بود و نبود مذكرات الهى يعنى- امورى كه بشر را به خدا و خالق خودش توجه دهد- در افزايش و كاهش اين علاقه مؤثر است- كدام رغبت طبيعى است در بشر- كه بود و نبود امورى كه بشر را- نسبت بانها يادآورى مى‌كند تاثير ندارد- آيا رغبت بخوراك اينطور است- يا رغبت جنسى اينطور است- .

پس بسيار ساده و طبيعى است- كه گرفتاريها و سرگرميهاى مادى امروز بشر- كه فراوان و جالب و جاذب است- از توجه به بحث و كاوش در امور معنوى بكاهد- ولى اين گرفتارى‌ها و سرگرميها سبب نمى‌شود كه- علاقه بشر به اين مسائل بكلى از ميان برود- بشر امروز نيز اگر فراغتى بيابد با عشق و علاقه وافر- بسوى اين مسائل گرايش پيدا مى‌كند- در جهان امروز فكر و كوشش- و تعليم و تعلم و تحقيق و تاليف- و سخنرانى در باره مسائل الهى كم نيست- .

در سال ده‌ها هزار كتاب و مقاله- از طرف دانشمندان جهان- در اين موضوعات نگارش مى‌يابد آن كتابها و مقاله‌ها- از ساير كتابها و مقالات علمى و ادبى- اگر خواننده بيشترى نداشته باشد كمتر هم ندارد