اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ٨ - فايده بحث و تحقيق در باره خدا

اگر فطرت ما راهى براى اثبات يا نفى- اين موضوع نداشت- هرگز اين فكر و انديشه را بخود راه نمى‌داد پس- اين بحث براى ما صحيح و روا است-

[فايده بحث و تحقيق در باره خدا]

و همچنين فائده(١)هر كار اجمالا- اثرى است كه با انجام يافتن آن پيدا مى‌شود- و اثر اين بحث را انكار نمى‌توان كرد پس- اين بحث بى فائده نيست- .

آرى پس از اين بيان نوبت سؤال ديگرى مى‌رسد- و آن اينكه و به اصطلاح هر گاه پاى بحث و تحقيق اين مسائل مى‌رسد- به عقل فرمان تعطيل و استراحت ميدهند- اين عده نيز به نوبه خود استدلالهائى دارند كه- اكنون جاى بحث و انتقاد از آنها نيست- .

اجمالا در مقام انتقاد از اين نظريه- در اينجا همين قدر مى‌گوييم كه- در آثار اسلامى كه معطله بانها استناد مى‌كنند- نه تنها دستور تعطيل داده نشده است- ترغيب فراوانى در باره بكار انداختن عقل- و فكر در اين مسائل به عمل آمده است- در آينده در همين مقاله- آنجا كه در باره صفات خدا بحث مى‌كنيم- نظر معطله را مفصل نقل و انتقاد خواهيم كرد (١)اما فايده اين بحث اولا وقتى كه يك بحث- در قلمرو كاوشهاى عقلانى و فكرى بشر قرار گرفت- پرسش از فائده در باره آن غلط است- زيرا خودش فائده است- و پرسش از فائده براى فائده غلط است- بشر در جهانى زندگى مى‌كند- كه نه از ابتداى آن آگاه است- و نه از انتهاى آن و نه از منشا آن- طبعا مايل است از ابتدا و انتها و منشا آن آگاه گردد- خود اين آگاهى قطع نظر از هر فائده ديگر- براى او مطلوب است- لزومى ندارد كه هر مسئله علمى و نظرى- يك فائده عملى داشته باشد- .

ثانيا اعتقاد و ايمان به خدا از مفيدترين- و لازمترين معتقدات بشر در زندگى است- .

اعتقاد و ايمان به خدا از نظر فردى آرامش دهنده روح- و روان و پشتوانه فضائل اخلاقى است- و از نظر اجتماعى ضامن قدرت قانون- و عدالت و حقوق افراد در برابر يكديگر است- بحث در فوائد ايمان و اعتقاد به خدا- از حدود وظيفه اين مقاله خارج است