پاسخ به پرسشهاى مذهبى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٨٤ - ٣٩- آيا معراج پيامبر صلى الله عليه و آله با علم سازگار است؟

در پايان اين بحث، يادآورى اين نكته به منظور روشن ساختن سير تاريخى اين مسأله در ميان مسلمين از نظر روايت و طرز تفكّر دانشمندان اسلام- لازم به نظر مى‌رسد و آن اين كه «طبرسى» مفسّر بزرگ اسلامى در كتاب تفسير خود «مجمع‌البيان» مى‌گويد:

«احاديثى كه در موضوع معراج نقل شده است چهار دسته است:

١- رواياتى كه به حكم تواتر قطعى است (مانند اصل موضوع معراج).

٢- احاديثى كه قبول آنها هيچ گونه مانع عقلى و نقلى ندارد (مانند مشاهده بسيارى از آيات عظمت خداوند در آسمانها).

٣- رواياتى كه ظاهر آن زننده است ولى مى‌توان آنها را توجيه و تفسير نمود.

٤- رواياتى كه مشتمل بر يك سلسله امور نامعقول و باطل مى‌باشد كه وضع آنها گواه روشنى بر ساختگى بودن آنهاست».

همان طور كه اين دانشمند بزرگ تصريح نموده قبول مسأله معراج به اين معنا نيست كه هر خبرى در هر كتابى در اين زمينه نقل شده آن را بپذيريم يا تأييد كنيم؛ زيرا متأسفانه مسأله معراج مانند بسيارى از مسائل ديگر از دستبرد جاعلان حديث مصون نمانده و پيرايه‌هاى فراوانى به آن بسته‌اند؛ بايد به كمك مدارك عقلى و نقلى روشنى كه در دست است، اين احاديث را صرّافى نمود و درست و نادرست آن را از هم جدا كرد.

اين بود خلاصه بحث درباره مسأله معراج از نظر ادّله نقلى.

معراج پيامبر صلى الله عليه و آله از نظر علوم‌

در اين بحث براى رفع همه ايرادات بايد چند سؤال مطرح كرد و به پاسخ آنها پرداخت: