پاسخ به پرسشهاى مذهبى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٢ - ١- چگونه حضرت على عليه السلام در حال نماز توجّه به سائل داشت؟

٣-/ رواياتى كه متكفّل شأن نزول آيات هستند، قسمت دوّم را جداگانه بدون اين كه از صدر و ذيل آن سخن بگويند مورد بحث قرار داده‌اند؛ مثلًا، مى‌گويند: آيه‌ «الْيَوْمَ يَئسَ ...» تا آخر، در روز غدير يا عرفه نازل شده است و اين خود دليل بر استقلال اين قسمت است كه به عللى در وسط آيه قرار گرفته است.

ى اين حساب، وقتى روايات صحيحى از طرف شيعه و سنّى بگويند كه اين قسمت در روز «غدير» درباره ولايت على عليه السلام نازل گرديده است، صدر و ذيل آيه نمى‌تواند ما را از اعتقاد به مضمون احاديث باز دارد؛ زيرا اين قسمت خود كلامى است مستقل كه درباره هر موضوعى وارد شده باشد با قبل و بعد خود ارتباط ندارد.

٤-/ دقّت و تدبّر در مضمون آيه، بيش از هر دليل ما را به اين نكته هدايت مى‌كند كه مضمون آيه فقط درباره ولايت مى‌تواند صادق باشد و روابط جمله‌هاى قسمت دوّم با يكديگر در صورتى محفوظ مى‌شود كه شأن نزول آن را مورد امامت بدانيم.

قسمت دوّم آيه متضمّن دو مطلب است و آن اين كه: در يك روز معيّن، هم كافران از پيروزى بر مسلمانان مأيوس شدند و هم دين خدا تكميل گرديد، حالا بايد ملاحظه نمود آن روز كدام روز است كه اين دو حادثه در آن به وقوع پيوست؟ ما آنچه در تعيين اين روز گفته شده يا ممكن است به ذهن خطور كند از نظر مى‌گذرانيم:

١-/ روز بعثت: بطور مسلّم در روز بعثت اين دو حادثه به وقوع نپيوسته است، زيرا در آن روز نه كافران مأيوس بودند و نه دين بيان شده بود تا تكميل گردد.

٢-/ روز فتح مكّه: اين احتمال نيز مانند احتمال سابق است، زيرا فتح مكّه در سال هشتم صورت گرفت در حالى كه بسيارى از پيمان‌هايى كه مسلمانان با كافران داشتند به قوّت خود باقى بود و مشركان مجاز بودند كه مانند جاهليّت رسوم حج را به جا آورند، از اين لحاظ يأس بر كافران مستولى نبود و دين خدا را در آن روز تكميل نشده بود، چه بسا احكامى داريم كه پس از فتح مكّه بيان شده است.