پاسخ به پرسشهاى مذهبى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٦٣ - ٢٥- نويسندگان «كتب اربعه» چه كسانى بودند؟

١- كلينى متوفاى سال ٣٢٨

در دوران غيبت صغرى، نخستين عالم و دانشمند بزرگى كه به جمع و تنظيم بسيارى از كتابهايى كه در عصر معصومين عليهم السلام نوشته شده بود، پرداخت و قسمتى از آنها را با نظم خاصّى در كتابى گرد آورد، مرحوم ثقة الاسلام محمّدبن يعقوب كلينى رازى بود. وى در دوران حيات حضرت عسكرى عليه السلام چشم به دنيا گشود و در آخرين سال غيبت صغرى و يا يك سال قبل از آن (٣٢٨- ٣٢٩) ديده از جهان بربست. كتابى كه از او به يادگار مانده است همان كتاب «كافى» است كه از نظر صحّت و اتقان حائز اهمّيّت فراوان بوده و پس از قرآن و نهج‌البلاغه مهمترين كتاب شيعه به شمار مى‌رود.

وى در تأليف اين كتاب، رنج فراوانى كشيده و رنج سفرهايى را بر خود هموار نموده است و مجموع احاديث آن ١٦٦١٩٩ حديث است و اين تعداد متجاوز از احاديث «صحاح ستّه» مى‌باشد [١] و اين كتاب بر دو بخش تقسيم مى‌شود، يك قسمت از آن مربوط به اصول عقايد و بخش ديگر آن مربوط به احكام و فروع است.

قسمت اصول اين كتاب، نمونه روشنى از علوم و معارف اهل بيت است و سند زنده‌اى براى امامت و جانشينى آنها از رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌باشد. در اين بخش بسيارى از مسائل فلسفى و كلامى مربوط به معارف و عقايد، از طرف پيشوايان ما بطور دلپذيرى بحث و بررسى شده است. مرحوم كلينى اين كتاب را بنا به درخواست برخى از شيعيان نوشته‌ [٢] و بنا به نقل «نجاشى» بيست سال تمام در تأليف آن رنج برده است.

علاوه بر اين اثر، كتابهاى ديگر نيز به يادگار گذارده و متأسفانه اين آثار به‌

[١]. لؤلؤة البحرين، صفحه ٢٣٨ (منظور از صحاح ستّه، كتابهاى ششگانه معروف اهل تسنّن در حديث‌است.)

[٢]. اصول كافى، صفحه ٨- رجال نجاشى، صفحه ٢٦٦.