پاسخ به پرسشهاى مذهبى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٩ - ١٨- چگونه تعدّد آفريدگار مايه فساد در آفرينش است؟

خلاصه، به هر سو بنگريم و از هر كسى سؤال كنيم، همه اين حقيقت را تأييد مى‌كنند كه در سرتاسر جهان هستى آثار وحدت و يگانگى و نظام واحد بخوبى به چشم مى‌خورد.

هرگاه مبدأ آفرينش يكى نبود و دو رأى و دو فكر بر جهان حكومت مى‌كرد، طبعاً وضع جهان آفرينش غير از اين بود و از پيوستگى و هماهنگى نظم و تدبير يگانه، خبرى نبود و نتيجه يك چنين از هم گسيختگى، همان فساد در دستگاه خلقت و نظام آفرينش است.

«هشام بن حكم» از امام صادق عليه السلام پرسيد: دليل بر يگانگى خداوند چيست؟

امام در پاسخ وى چنين فرمود:

«اتصال التدبير و تمام الصنع؛ كما قال اللَّه: لو كان فيهما الهة الّا اللَّه لفسدتا؛ [١]

بهم پيوستگى و دوام نظام هستى و تماميّت آفرينش دليل بر يگانگى اوست؛ همان‌طور كه خود او فرموده است: اگر در سراسر زمين و آسمان جز خداوند يگانه آفريدگارى بود، نظام آنها بر هم مى‌خورد». [٢] ٢-/ بيان ديگر، بيان فلسفى است كه در برخى از آيات قرآن نيز به آن اشاره شده است و آن اين كه: هرگاه بر زمين و آسمان‌ها دو آفريننده حكومت نمايند، اين دو خداوند يا مماثل و همانند يكديگرند، يا با يكديگر اختلاف و تباين كلّى دارند؛ هرگاه مماثل و همانند يكديگر باشند (مانند دو انسان كه بر اثر شباهت كامل و جهت اشتراكى كه در ميان آن دو وجود دارد مثل يكديگر شمرده مى‌شوند) در اين صورت بايد در يك قسمت شبيه و همانند يكديگر باشند، امّا در يك قسمت ديگر بايد با هم اختلاف داشته باشند؛ زيرا معنا ندارد كه دو موجود از هر جهت مانند يكديگر باشند و هيچ‌گونه تفاوتى ميان آنان نباشد، حتّى دو برادر دو قلو و همزاد

[١]. بحارالانوار، ج ٣، ص ٢٠.

[٢]. براى توضيح بيشتر به كتاب «خدا را چگونه بشناسيم» مراجعه فرماييد.