پاسخ به پرسشهاى مذهبى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٥ - ٤- چرا خدا را عبادت كنيم؟ فلسفه نماز و روزه و حج چيست؟

ما مى‌گذرد، مطّلع و باخبر است و كمترين اثر ياد خدا اين است كه با خودكامگى انسان و هوس‌هاى وى اعتدال مى‌بخشد، چنان كه غفلت از ياد خدا و بى‌خبرى از پاداش‌ها و كيفرهاى او، موجب تيرگى عقل و خرد و كم فروغى آن مى‌شود.

انسان غافل از خدا در عاقبت اعمال و كردار خود نمى‌انديشد و براى ارضاى تمايلات و غرايز سركش خود حد و مرزى را نمى‌شناسد و اين نماز است كه او را در شبانه روز پنج بار به ياد خدا مى‌اندازد و تيرگى غفلت را از روح و روانش پاك مى‌سازد.

به راستى، انسان كه پايه حكومت غرايز در كانون وجود او مستحكم است، بهترين راه براى كنترل غرايز و خواست‌هاى مرزنشناس او همان ياد خدا، ياد كيفرهاى خطاكاران و حساب‌هاى دقيق و اشتباه‌ناپذير آن مى‌باشد. از اين نظر قرآن يكى از اسرار نماز را ياد خدا معرّفى مى‌كند: «اقِمِ الصَّلوةَ لِذِكْرى؛ نماز را براى ياد من بپا دار!» [١] ٢-/ دورى از گناه: نمازگزار ناچار است كه براى صحّت و قبولى نماز خود از بسيارى از گناهان اجتناب ورزد؛ مثلًا، يكى از شرايط نماز مشروع بودن و مباح بودن تمامى وسايلى است كه در آن به كار مى‌رود، مانند آب وضو و غسل، جامه‌اى كه با آن نماز مى‌گزارد و مكان نمازگزار، اين موضوع سبب مى‌شود كه گِرد حرام نرود و در كار و كسب خود از هر نوع حرام اجتناب نمايد؛ زيرا بسيار مشكل است كه يك فرد تنها در امور مربوط به نماز به حلال بودن آنها مقيّد شود و در موارد ديگر بى‌پروا باشد.

گويا آيه زير به همين نكته اشاره مى‌كند و مى‌فرمايد: «انَّ الصَّلوةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنْكَرِ؛ كه نماز (انسان را) از زشتى‌ها و گناه باز مى‌دارد». [٢] بالاخص اگر نمازگزار متوجّه باشد كه شرط قبولى نماز در پيشگاه خداوند

[١]. سوره طه، آيه ١٤.

[٢]. سوره عنكبوت، آيه ٤٥.