ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٠٤ - تفسير

بعضى گفته‌اند «سبت» بمعناى راحتى و آسايش است مانند آيه كريمه:(وَ جَعَلْنا نَوْمَكُمْ سُباتاً)[١] (قرار داديم خوابتان را آرامشى) و:(وَ النَّوْمَ سُباتاً)[٢].

و چون يهود، در اين روز آرامش و آسايش داشتند بدين كلمه نام گذارى شده‌اند.

قردة ...- جمع قرد بوزينه.

خاسئين ...- جمع خاسئ، رانده و دور شده.

تفسير:

باز توجه سخن به يهود است كه شما دانستيد و فهميديد داستان كسانى را از شما كه از شكار در روز شنبه نهى شده بودند ولى آنان به اين قانون، تجاوز كردند و ماهى‌ها كه روز شنبه را براى خود روز امنى دانسته بودند در آن روز، زياد جمع ميشدند يهود آنها را روز شنبه در آب، حبس ميكردند و يكشنبه ميگرفتند (باصطلاح، حيله شرعى بكار ميبردند) در حالى كه اين عمل، تجاوز بود زيرا حبس، همان شكار است.

حسن بصرى ميگويد: اينان رسماً روز شنبه شكار ميكردند و آن را حلال مى‌شمردند، ما به آنان گفتيم: بوزينگانى مطرود باشيد و منظور از اين امر (باشيد) بجا آوردن خودكار است نه فرمان اصطلاحى نظير آيه كريمه:(فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً)[٣] (به آن (آسمان) و زمين گفت با رغبت و ميل يا بى ميلى و كراهت بيائيد).

با اينكه آنجا امر نبود و منظور آفرينش آسمان و زمين است بسهولت و بدون مشقّت و سختى، ابن عباس ميگويد: خدا آنان را مسخ كرد و سه روز بيشتر باقى نماندند و در آن سه روز نه مى‌خوردند و نه مى‌آشاميدند تا طوفانى تند وزيد و آنان را در آب‌

[١] آيه ٩ از سوره نبا

[٢] آيه ٤٧ از سوره فرقان

[٣] آيه ١١ از سوره فصلت