فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٠٦ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامى - اثبات
موضوعاتِ حدود ديگر، تنها با دو شاهد مرد (٣٦) و ساير موضوعاتِ احكام شرعى و قضايى، نيز با شهادت دو مرد ثابت مىشود. برخى از حقوق مالى، با شهادت يك مرد و دو زن يا يك مرد همراه سوگند، اثبات مىشود. (٣٧)
گاهى در برخى از موضوعات خصوصاً در حقوق مالى، مورد شهادت به تعداد اجزاى بينه تجزيه مىشود، مثلاً با شهادت يك زن، يك چهارم ارث يا وصيت ثابت مىشود. (٣٨)
٦ ـ ٣. اقرار: اقرار، خبر دادن به چيزى است كه اثر آن عليه خود اقرار كننده باشد، نه عليه ديگرى و نه به نفع خود. در دو صورت اخير اقرار صدق نمىكند، بلكه شهادت است.
اقرار، از راههايى است كه با آن هر چه را قابل اثبات باشد مىتوان اثبات كرد؛ هرچند اقرار در غير قضاوت اثرى ندارد.
مباحث مربوط به اقرار از قبيل مشروعيت آن، صيغه، اقسام، شروط صحت، حالات اقرار و بحث تعارض آن با ديگر طرق اثبات، در جاى خود خواهد آمد. (ر.ك: مدخل اقرار)
٦ ـ ٤. كتابت : فقهاى اهل سنت، كتابت را از راههاى اثبات در احكام و موضوعات قضايى شمرده و آن را تحت عنوان «نوشته قاضى به قاضىاى ديگر» ذكر كردهاند. (٣٩)
(٣٦) المقنعة، ص ٨٠٢ ؛ شرائع الاسلام، ج ٤، ص ١٨٧ ـ ١٨٨ ؛ رياض المسائل، ج ٥، ص ٣٨٨، ج ٦، ص ٣١٤ ؛ جواهر الكلام، ج ٣٥، ص ١٧٣، ج ٤١، ص ٦٤٢.
(٣٧) بلغة الفقيه، ج ٤، ص ٥٣ ؛ مبانى تكملة المنهاج، ج ١، ص ٣١ ؛ تحرير الوسيلة، ج ٢، ص ٩٦، م ٦٣.
(٣٨) شرائع الاسلام، ج ٤، ص ١٣٧ ؛ مسالك الافهام، ج ١٤، ص ٢٥٩ ـ ٢٦٠ ؛ مجمع الفائدة، ج ١٢، ص ٤٣٦ .
(٣٩) المبسوط (سرخسى)، ج ٢٠، ص ١١١ ؛ المغنى (ابن قدامه)، ج١١، ص ٤٥٧.