آنان ادله اثبات را از جهت مقدار كشف و دلالت و نوع اثبات، به ادله قطعى و ادله ظنى تقسيم كرده‌اند. ادله قطعى مانند اجماع، تواتر، سيره متشرعه يا سيره عقلاست كه «اثبات وجدانى» نام دارد. ادله ظنى يا غير قطعى، همچون خبر واحد و ظهورات و مانند آنها كه «اثبات تعبدى» ناميده مى‌شوند. (٩)

همچنين، ادله را با توجه به نوع دليل و طبيعت آن به ادله شرعى و عقلايى و عرفى تقسيم كرده‌اند. (١٠)

در تقسيمى ديگر ادله اثبات حكم شرعى را، از جهت نوع حكمى كه بدانها اثبات مى‌شود، به ادله اجتهادى و فقاهتى يا اصول عمليه تقسيم كرده‌اند. (١١) مقصود از ادله اجتهادى آن دليل‌هايى است كه حكم شرعى واقعى با آنها كشف و اثبات مى‌شود. ادله فقاهتى ادله‌اى‌اند كه تنها وظيفه عملى مكلف را هنگام شك در حكم واقعى و عدم احراز آن، بيان مى‌كنند و در حقيقت بيانگر وظيفه ثانوى مكلف، هنگام شك در حكم واقعى‌اند.

نوع اثبات و احكام هريك از ادله اثبات در اين تقسيمات گوناگون با هم متفاوت است.

علماى علم اصول، در انواع اين ادله و دليليت هر كدام و احكام و ويژگى‌ها و آثار مترتب بر آنها و فرق هر كدام با يكديگر، مفصل بحث كرده‌اند.

(٩) هداية المسترشدين، ج ٩، ص ٤٨٣ ؛ دروس فى علم الاصول، الحلقة الثانية، ص ١٦٥ و الحلقة الثالثة، (القسم الاول)، ص ١٩٤ ـ ١٩٥.
(١٠) دروس فى علم الاصول، (الحلقة الاولى)، ص ٨٢ ـ ٨٣ ؛ الحلقة الثانية، ص ٥٥ ـ ٥٦ ؛ الحلقة الثالثة، (قسم الاول)، ٨٥ ـ ٨٦ ؛ اصول الفقه، ج ١، ص ١٨٩ ـ ١٩١.
(١١) اصول الفقه، ج ١، ص ٦ ؛ مصباح الاصول، ج ٢، ص ٢٤٧.