فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٢ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامى - اثبات

٢. حكم: «اثبت الحاكم على فلان القصاص» به معناى اين كه حاكم، به قصاص حكم كرد. (٤)

٣. شناخت و تشخيص: «اثبته»؛ يعنى او را كاملاً شناخت. (٥)

٤. اِقامه: «اثبت فلان حجته»؛ يعنى دليل خود را اقامه كرد. (٦)

٥ . زمين‌گيرى و منع از حركت: «اثبت فلان المرض» به اين معنا كه بيمارى فرد شدت يافت و توان حركت و ايستادن را از وى گرفت. (٧)

ب. تعريف اصطلاحى:

اثبات در متون فقهى، گاهى در احكام شرعى به كار مى‌رود و به معناى اقامه دليل معتبر بر حكم شرعى يا به معناى تحقق موضوع حكم شرعى در خارج است. اثر حاصل از اثبات بدين معنا، ثبوت حكم شرع و ترتب آثار و مقتضيات آن است؛ از اين رو اگر فقيه توانست بر حكم شرعى دليلى اقامه كند، حكم نزد وى ثابت مى‌شود و مى‌تواند طبق آن فتوا دهد. چنان كه اگر براى مكلف نيز دليل بر تحقق موضوع حكم شرعى اقامه شود، آثار آن در مقام عمل و اداى تكليف، بر او نيز بار مى‌شود.

گاهى نيز اثبات به معناى خاصى كه در باب قضاوت آمده است، به كار مى‌رود و آن عبارت است از ثابت كردن حق، يا مسئوليتى بر ديگرى، توسط قاضى. اثر اثبات بدين معنا، امكان بخشيدن به قاضى براى صدور حكم است و در نتيجه آن حق يا مسئوليت با حكم قاضى ثابت مى‌شود.