حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٥٧ - بازیابی و اعتبارسنجی آثار «علی بن مهزیار» با تکیه بر بخش اصول کتاب الکافی
به إبراهیم بن مهزیار عن أخیه علی؛[١٧٣]
نکتهای درباره این طریق شایسته ذکر است و آن اینکه کتابهای علی بن مهزیار، در اصل کتابهای حسین بن سعید بوده همراه با زیادات ابن مهزیار. در این طریق هم حمیری کتاب صوم ابنسعید را از احمد بن محمد و زیادات ابنمهزیار را از طریق ابراهیم روایت میکند. این نکته در همین مقاله خواهد آمد.
همه این راویان پیشتر بررسی شدهاند. در طریق دوم نجاشی درباره اعتماد نجاشی بر طریقی که ابراهیم راوی آن بود سخن گفتیم؛ بنابراین اجمالاً این طریق هم معتبر است.
طریق دوم: و ما كان عن العباس بن معروف فهو مما صنّفه علی بن مهزیار حدثنی بهذا الكتاب الحمیری[١٧٤]
این طریق هم طریق دیگری است مانند همان طریق اول با این تفاوت که در آن طریق ابراهیم بن مهزیار راوی زیادات برادرش، علی، بود؛ اما در این طریق عباس بن معروف راوی زیادات است.
این طریق هم پیش از این بررسی شده و معتبر است.
طریق سوم: كتاب الدعاء لابن مهزیار حدثنی به أبوجعفر محمد بن الحسن بن علی بن مهزیار عن أبیه الحسن بن علی عن علی بن مهزیار[١٧٥]
در طریق نخست نجاشی هم محمد بن حسن و حسن بن علی راوی بودند و در آنجا درباره اعتبار این طریق سخن گفتیم.
٤. طرق شیخ صدوق[١٧٦]
طریق اول: و ما كان فیه عن علی بن مهزیار فقد رویته عن أبی- رضی اللّه عنه- عن محمّد بن
[١٧٣]. رساله ابوغالب زراری، ص ١٥٩.
[١٧٤]. همان، ص ١٥٩-١٦٠.
[١٧٥]. همان، ص ١٨٣.
[١٧٦]. درباره طرق شیخ صدوق در انجام کتاب من لا یحضره الفقیه و یکسان بودن کارکرد آن با فهرستهای نجاشی و طوسی تردیدهایی وجود دارد؛ چرا که طرق صدوق را طرق به روایات دانستهاند نه طرق به کتابها (بازسازی متون کهن حدیث شیعه، گفتگو با آیت الله سید احمد موسوی مددی، ص ١١٦)؛ اما به نظر میرسد نمیتوان به طور کلی همه طرق صدوق را چنین دانست. کمینه در این باره میتوان تردید کرد. برای نمونه، طرق صدوق به علی بن مهزیار و یکسانی آن با طرقی چون نجاشی و دیگران این گمان را تقویت میکند که همه طرق صدوق، طرق به روایات نیست. مقایسه طرق با همدیگر بر اساس نموداری که پس از این خواهد آمد شاهدی موجه بر این امر است.