تقطیع در علوم حدیث به معنای جدا کردن بخشی از یک حدیث که متناسب با موضوعی خاص است. گاهی محدثان به دلایل مختلف، بخشی از روایت را نقل کرده و با الفاظی خاص به تقطیع حدیث اشاره می‌کنند. شناخت واژگان تقطیع، آسیب‌های عارض‌شده در حوزه حدیث را کاسته و مخاطب حدیث را به منبع اصلی رهنمون می‌سازد. هرچند این الفاظ در منابع روایی، تعداد قابل‌توجهی دارند؛ اما تنها بخشی از روایت‌های تقطیع‌شده را به پژوهشگر نشان می‌دهد. بررسی آماری تقطیع در نقل حدیث به شیوه واژگانی، مأموریت این مقاله است. پژوهش حاضر می‌کوشد با مراجعه مستقیم به کتاب‌های روایی، تصویری تاریخی از عملکرد محدثان در تقطیع، ارائه دهد. نوآوری این مقاله در ارائه سیر تاریخی منظم برای تقطیع در ادوار مختلف حدیث شیعه بوده و ساختار مقاله بر اساس استعمال واژگان تقطیع در چهار دوره، تقسیم‌بندی شده است.

کلیدواژه‌ها: تقطیع واژگانی، اختصار الحدیث، تبویب کتب حدیثی، تاریخ حدیث.

[٢٤٤] پژوهشگر مرکز تخصصی حدیث حوزه؛ (asadi٦٤٦٤@gmail.com).