حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١١٧ - روشهای زمینهسازِ تربیت اخلاقی جوانان در نهجالبلاغه

ـ توجه به حقوق دیگر مؤمنان در خیرخواهی برای آن‌ها[٣٥٩] و دوری از غیبت آن‌ها.[٣٦٠]

این ظرفیت چنان بالاست که می‌توان عبادت اسلامی را، یکی از روش‌های زمینه‌سازِ تربیت اخلاقی نامید. بنابراین، با توجه به ظرفیتی که امیر مؤمنان(ع) در ایمان الهی و عبادات برای تربیت اخلاقی بیان کردند، ایجاد فضای ایمانی در فرد و جامعه را مهم‌ترین روش زمینه‌ساز تربیت اخلاقی است. در این نظام فکری است که در میان توصیه‌های اخلاقی امیر مؤمنان(ع) به امام حسن(ع) تقوا و پرهیزگاری، مهم‌ترین وصیت است. ایشان در نامه‌ای به فرزند گرامی‌شان می‌فرمایند:

وَ اعْلَمْ یا بُنَی أَنَّ أَحَبَّ مَا أَنْتَ آخِذٌ بِهِ إِلَی مِنْ وَصِیتِی تَقْوَى اللَّهِ؛[٣٦١] پسرم بدان محبوب‌ترین چیزى كه از میان گفته‌هایم در این وصیت‌نامه به آن تمسك می‌جویی، تقوا و پرهیزكارى است.

این روش، به دو دلیل، تأثیر ویژه‌ای بر جوان دارد: او قلبی پاک دارد که پذیرش ایمانی او را بالا می‌برد. از سویی، آرمان‌گرا است. این آرمان‌گرایی، پذیرشی بالاتر از دیگران در قبول فضایی ایمانی و آرمانی در تربیت اخلاق ایجاد می‌کند.

جوان با داشتن قلبی پاک، آمادگی لازم را برای پذیرش این روش دارد. امام علی(ع) در نامه‌ای، فرزند جوان خویش را به داشتن نیّت و نفس پاک توصیف می‌نماید:

أَنْتَ ... ذُو نِیةٍ سَلِیمَةٍ وَنَفْسٍ صَافِیة؛[٣٦٢] تو دارای نیت پاک و روان پاکیزه هستی.

از سویی، جوان، آرمان‌گراست که همین امر به تأثیرگذاری این روش در این دوران، به‌ویژه در تربیت اخلاقی، کمک می‌کند. برای تأیید این سخن می‌توان به تحقیقی در بررسی


[٣٥٩]. امام صادق A: «لایقبل اللّه من مؤمن عملاً و هو مضمرٌ علی اخیه سوءًا؛ خداوند از مؤمنی که نسبت به برادر مؤمن خود نیّت بد داشته باشد، هیچ عملی را نمی‌پذیرد» (الكافی، ج ٢، ص ٣٦١).

[٣٦٠]. پیامبر خدا ٦ فرمودند: «من اغتاب مسلماً أو مسلمة، لم‌ یقبل اللّه صلاته و لا صیامه اربعین یوماً و لیلة إلا اَن‌ یغفر له صاحبه؛ هر که از مردی مسلمان یا زنی مسلمان غیبت کند، خداوند متعال تا چهل شبانه‌روز، نه نماز او را می‌پذیرد و نه روزه‌اش را، مگر اینکه غیبت شونده او را ببخشد» (بحار الأنوار، ج ٧٢ ص ٢٥٨).

[٣٦١]. نهج‌البلاغه، نامه ٣١، ص ٣٩٤.

[٣٦٢]. همان.