حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٥٥ - بازیابی و اعتبارسنجی آثار «علی بن مهزیار» با تکیه بر بخش اصول کتاب الکافی

عباس بن معروف ثقه است.[١٦٢] بنابراین طریق نامبرده معتبر است.

٢. طرق طوسی

شیخ طوسی نیز دو طریق به کتاب‌های علی بن مهزیار دارد:

طریق اول: أخبرنا بكتبه و روایاته جماعة عن محمّد بن علی بن الحسین عن أبیه و محمّد بن الحسن عن سعد بن عبدالله و الحمیری و محمّد بن یحیى و أحمد بن إدریس عن أحمد بن محمّد عن العبّاس بن معروف عن علی بن مهزیار إلّا كتاب المثالب فإنّه روى العبّاس نصفه عن علی‌ بن مهزیار؛

این طریق به روایات «علی بن مهزیار»[١٦٣] و کتاب‌های وی است. البته «عباس بن معروف» در این میان تنها به روایت نیمی از کتاب «المثالب» بسنده کرده است. اکنون به اعتبارسنجی این طریق پرداخته می‌شود:

مراد از عده‌ای که شیخ طوسی با واسطه آن‌ها از شیخ صدوق روایت می‌کند، «شیخ مفید»، «ابن‌غضائری»، «ابن‌حَسَکه قمی» و «ابو‌زکریا محمد بن سلیمان حُمرانی» هستند؛[١٦٤] بنابراین این طبقه در بالاترین درجات وثاقت هستند. «علی بن الحسین بن موسی بن بابَوَیه»، پدر شیخ صدوق (م ٣٢٩ق) بزرگ، پیشوا و فقیه قمیان در زمان خود بوده است.[١٦٥]

«محمد بن الحسن»، همان ابن‌الولید است که وثاقت وی قبلا گزارش شد. «سعد بن عبدالله اشعری ابو‌القاسم» (م ٢٩٩-٣٠١ق) از دانشیان امامی است که تألیفات بسیاری از خود به‌جا گذاشت. او فقیه و بزرگ شیعیان زمان خویش است. سفرهای حدیثی زیادی داشته و از عالمان اهل سنت نیز بسیار حدیث شنید. محمد بن قولویه و ابن‌الولید از وی روایت کرده‌اند.[١٦٦] «حمیری»، همان عبدالله بن جعفر است که گفته شد ثقه است. «محمد بن یحیی أبو‌جعفر عطار قمی» اهل قم، عالم، ثقه، پر حدیث و استاد کلینی است. نجاشی وی را دارای کتاب‌هایی دانسته، از دو کتاب


[١٦٢]. همان، ص ٢٨١.

[١٦٣]. احسان سرخه‌ای در مقاله «کاربرد حدیث و روایت در فهرست و رجال پیشینیان» به تفصیل درباره «روایت» بحث کرده است. فصلنامه علوم حدیث، دوره ٢٠، شماره ٢، شماره ٧٦، تابستان ١٣٩٤، ص ٩٣-١١٩.

[١٦٤]. فهرست کتب الشیعه، ص ٤٤٤.

[١٦٥]. فهرست مصنفی الشیعه، ص ٢٦١؛ و نیز ببینید: فهرست کتب الشیعه، ص ٢٧٣.

[١٦٦]. فهرست مصنفی الشیعه، ص ١٧٧؛ فهرست کتب الشیعه، ص ٢١٥؛ الرجال، ص ٤٢٧.