حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٢ - حجیّت سنّت پیامبر(صل) از زبان قرآن کریم
خود باید به ایشان مراجعه و بهدستورات او عمل کنند.[٦٤] تمام آیاتی که امر به اطاعت دارد (اطیعوا) از این دستهاند.
صورت دوم، آیاتی است که تبعیّت از پیامبر را برابر تبعیّت از خداوند میداند:
هر كس از پیامبر فرمان بَرَد، در حقیقت، خدا را فرمان برده و هر كس رویگردان شود، ما تو را بر ایشان نگهبان نفرستادهایم.[٦٥]
این دسته از آیات، بیانگر این است که اراده پیامبر مطابق اراده الهی است و فرمایش او آینه کلام خداوند است و به یکسانی تبعیّت خدا و رسول اشاره دارد. آیاتی دیگر این برابری را بهصورت دیگر و با عطف بیان میکند:
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِذَا كَانُواْ مَعَهُ عَلی أَمْرٍ جَامِعٍ لَّمْ یذْهَبُواْ حَتىَ یسْتَئذِنُوهُ إِنَّ الَّذِینَ یسْتَئذِنُونَكَ أُوْلَئكَ الَّذِینَ یؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ فَإِذَا اسْتَئذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَن لِّمَن شِئْتَ مِنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لهَمُ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ؛[٦٦] جز این نیست كه مؤمنان كسانیاند كه به خدا و پیامبرش گرویدهاند و هنگامی كه با او بر سر كاری اجتماع كردند تا از وی كسب اجازه نكنند نمیروند. در حقیقت، كسانی كه از تو كسب اجازه میكنند آنانند كه به خدا و پیامبرش ایمان دارند. پس چون برای برخی از كارهایشان از تو اجازه خواستند، به هر كس از آنان كه خواستی اجازه ده و برای ایشان آمرزش بخواه كه خدا آمرزنده مهربان است.
قرآن، مؤمن را کسی میداند که پس از ایمان به خدا و رسولش از او در مسیر اطاعت الهی تبعیّت کند تا خدا او را مشمول رحمت خویش بگرداند.[٦٧] این آیات که بیش از صد مورد در قرآن تکرار شده است؛ با آوردن واو عطف بین «الله» و «رسول» هر حکمی که برای خداوند بیان میشود را همانطور برای پیامبر قرار داده است. البته ایمان در مرحله نخست، پذیرشِ پیامبری پیامبر است و این پذیرش باید با حجیّت سنّت همراه باشد؛ چرا که در غیر این صورت قبول پیامبری پیامبر و عدم اطاعت از او یا عدم یقین به درستی عمل و کلام او هیچ فایدهای ندارد و هدف از رسالت محقق نمیشود.
صورت سوم از آیات، پیروی از پیامبر را شرط ایمان و هدایت میداند. آنجا که میفرماید «از
[٦٤]. کنز الدقائق، ج ١٣، ص ١٦٦ به نقل از عیون اخبار الرضا و الکافی؛ الدر المنثور، ج ٦، ص ١٩٤.
[٦٥]. نساء، آیه ٨٠.
[٦٦]. نور، آیه ٦٢.
[٦٧]. توبه، آیه ٧١.