حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠٠ - نشانهشناسی احادیث تقطیعشده در کتابهای روایی

سب کرده‌ای! روزه فقط جلوگیری از خوردن و آشامیدن نیست.

حویزی در نورالثقلین با عبارت «الحدیث‌ طویل‌ أخذنا منه‌ موضع‌ الحاجة» اشاره به تقطیع حدیث کرده است.

در قرن چهاردهم جامع حدیثی دیگری شکل می‌گیرد؛ جامع أحادیث الشیعة محصول این دوره است. یکی از اهداف نگارش این کتاب، جلوگیری از آسیب تقطیع است.[٣١٥] آمار بالای اختصار حدیث در این منبع، طبق بررسی نگارنده با هدف اصلی نویسنده، تضادی روشن دارد.[٣١٦] جامع الاحادیث در نقل از منابعی چون نهجالبلاغه،[٣١٧] الامالی طوسی،[٣١٨] الاختصاص،[٣١٩] تفسیر قمی،[٣٢٠] تحف العقول،[٣٢١] تفسیر عیاشی،[٣٢٢] رجال کشی،[٣٢٣] المقنعه[٣٢٤] و دیگر منابع تقطیع کرده است.

در اینجا به عنوان نمونه، حدیث ابن فضال از امام صادق(ع) بیان می‌شود:

عن الصّادق عن أبیه عن آبائه؟عهم؟ عَن النّبی ٦ قال شَرُّ الكسبِ الرّبَا الخبَرَ؛[٣٢٥] امام صادق(ع) از پدرانشان از پیامبر اکرم ٦ نقل فرمود: بدترین کسب ربا است.

مصنف جامع احادیث الشیعة با کلمه «الخبرَ» به تقطیع به‌کاررفته در روایت، اشاره کرده‌اند. در جدول ذیل، آمار تقطیع واژگانی قرن دوازدهم و چهاردهم ارائه شده است.


[٣١٥]. ر.ک: مقاله «جامع احادیث شیعه امتیاز‌ها و ضعف‌ها ‌و روش استفاده از آن».

[٣١٦]. در این زمینه ١٧٤ مورد تقطیع و اختصار در کتاب به‌دست آمده که غالباً با واژه «الخبرَ» بیان‌ شده است.

[٣١٧]. ر.ک: جامع أحاديث الشيعة، ج ٢٥، ص ٥٨٢.

[٣١٨]. ر.ک: همان، ج ٢٢، ص ٧١٦.

[٣١٩]. ر.ک: همان، ج ٣٠، ص ٢١٢.

[٣٢٠]. ر.ک: همان، ج ٢٢، ص ١٠٨.

[٣٢١]. ر.ک: همان، ص ١٦٢.

[٣٢٢]. ر.ک: همان، ص ٢٨٨.

[٣٢٣]. ر.ک: همان، ص ٥١٦.

[٣٢٤]. ر.ک: همان، ج ٣٠، ص ٧٤٦.

[٣٢٥]. ر.ک: همان، ج‌٢٣، ص ٤٣٦.