حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨١ - نگاه فقهالحدیثی به روایت «مَن قال یَعلَمُ اللّه لمِا لا یَعلَمُ اللّه»

نتیجه‌گیری

هنگام مشاهده روایت «مَنْ قَالَ یعْلَمُ اللَّهُ لِمَا لَا یعْلَمُ اللَّهُ اهْتَزَّ الْعَرْشُ إِعْظَاماً لِلَّهِ عَزَّوَجَلَّ»، در نگاه اول، این پرسش به ذهن می‌آید که مگر می‌شود خدا چیزی را نداند و نشناسد؟! لذا به طور قطع این روایت از معصوم(ع) صادر نشده و یا متن حدیث تصحیف شده است. سند روایت صحیح بوده و اثباتِ صدور آن از امام صادق(ع) به تشکیل خانواده حدیث نیازمند است. وجود طرق متعدد برای این روایت، صدور آن را قطعی می‌نمایاند. اختلاف در الفاظ روایات مشابه، احتمال تصحیف را مطرح می‌کند که در روایت مذکور، لفظِ «الله» اضافه شده و فاعلِ «ما لایعلم/ ما لم یعلم» گوینده است نه خداوند. با گسترش خانواده حدیث می‌توان ادعا کرد که تصحیفی صورت نگرفته و در سه روایت دیگر نیز فاعل، «الله» است و این عبارت (لِمَا لَا یعْلَمُ)، کنایه از دروغ و سخن بی‌اساس است.