چنان پررنگ می‌بینند که هر روش تربیتی را بی‌فایده می‌دانند. این تفکری اشتباه است؛ زیرا در هر شرایطی و با هر ظاهری، آنچه در جوان هنوز حیات دارد، فطرت او و خُلق‌های فطری اوست. امکان دارد که این فطرت ضعیف شده باشد، اما نمرده است. باید فطرت را مخاطب قرار داد و آن را زنده کرد تا فطرت، جوان را زنده کند. پیامبر ٦ می‌فرمایند:

اِنَّ اللّهَ بَعَثَنى بَشیرا وَ نَذیرا فَحالَـفَنِى الشُّبّانُ وَ خالَفَنِى الشُّیوخُ؛[٣٨٥] خداوند، مرا بشارت‌دهنده و هشدار‌دهنده برانگیخت، جوانان با من هم‌پیمان شدند و پیران با من به مخالفت برخاستند.

بهترین الگوی مربی، در تربیت اخلاقی، سیره پیامبران الهی؟عهم؟ در مسیر تربیت انسان‌هاست. امیر مؤمنان(ع) در بیان سیره تربیتی انبیاء می‌فرمایند:

فَبَعَثَ فِیهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَیهِمْ أَنْبِیاءَهُ لِیسْتَأْدُوهُمْ مِیثَاقَ فِطْرَتِهِ؛[٣٨٦] پیامبرانش در میان آن‌ها مبعوث ساخت و پى‌درپى رسولان خود را به‌سوى آنان فرستاد تا پیمان فطرت را از آنان مطالبه نمایند.

از ویژگی‌های جوانان، داشتن فطرتی بیدار است. بدین‌روی این بهترین روش زمینه‌سازی برای تربیت اخلاقی آن‌هاست. بیداری فطرت، بیداری شناخت و انگیزه‌های اخلاقی او را در پی دارد. البته لازم است که مربی توان ارتباط با فطرت او را پیدا کند؛[٣٨٧] برای نمونه: ازجمله احساس‌های مشترک و فطری انسان‌ها، حس سپاس‌گزاری است.

«وقتی كسی به ما لطفی می‌كند یا هدیه می‌دهد، این پیام‌ها را دریافت می‌كنیم:

ـ هدیه‌دهنده مرا دوست دارد؛

ـ هدیه‌دهنده دوست دارد كه از هدیه او خوب استفاده كنم؛

ـ خود را موظف می‌دانم در برابر لطف او عكس‌العملی نشان دهم؛

ـ عكس‌العمل خوب من زمینه‌ساز هدایای دیگر است؛

ـ بین ارزش هدیه و نوع تشكر رابطه‌ای احساس می‌كنم؛

ـ نوع تشكر را بر اساس رضایتمندی هدیه‌دهنده تنظیم می‌كنم.

[٣٨٥]. سفينة البحار‌، ج ۲، ص ۱۷۶.

[٣٨٦]. نهج‌البلاغه، خطبه ١، همان، ص ٤٣.

[٣٨٧]. گفتنی است، ازاین‌جهت که فطرت، ایجاد گرایش می‌کند، آن را در روش‌های پرورش‌دهنده گرایش نیز می‌توان قرار داد.