جایگاه جوان در تربیت اخلاقی ویژه است؛ زیرا دوره شکوفایی بوده و نسبت به دوران بعد، آمادگی برای رشد او، بیشتر است. شخص در این دوره مانند زمین، برای کشتِ هر بذری آماده است. امام علی(ع) به امام حسن(ع) می‌فرمایند:

قلب جوان همچون زمین خالی است که هرچه در آن بیفشانی، می‌پذیرد؛ پس پیش از آنکه قلبت سخت شود و فکرت به امور دیگر مشغول گردد، همت خود را بر تربیت تو گذاشتم.[٣٤١]

بنابراین جوانی، دوره بسیار مهمی برای تربیت اخلاقی اوست. قبل از تربیت اخلاقی، آن‌چه اهمیت ویژه‌ دارد، زمینه‌سازی آن است؛ بنابراین لازم است روش‌هایی برای زمینه‌سازی اثربخشی تربیت اخلاقی جوان در فرایند تربیت مورد توجه قرار گیرد. مقاله پیش‌رو، روش‌ها را از نهج‌البلاغه به دست آورده است. علت بهره‌گیری این تحقیق از کلام امیر مؤمنان(ع) این است که خود را معلم اخلاق می‌دانند. حضرت امیر(ع) می‌فرمایند: «همانا خداوند پیامبر را تعلیم فرمود و رسول خدا مرا تربیت کرد. من نیز مؤمنان را پرورش می‌دهم و فرهنگ آداب و رسوم کریمان و بزرگواران را به یادگار خواهم گذاشت»[٣٤٢]. بروز این رسالت در نهج‌البلاغه هویداست و این کتاب سرشار از روش‌های کاربردی اخلاقی، به‌ویژه برای تربیت جوانان است؛ بنابراین، جفاست که در این امر، از این گنجه سترگ، غافل بود.

پژوهش‌ها و متونی که به ابعاد اخلاقی نهج‌البلاغه پرداخته‌اند، بیشتر در قالب شرح نکات یا بخش‌های اخلاقی آن است؛ مانند شرح آیت‌الله مکارم شیرازی بر خطبه متقین. کارهایی اندکی نیز با سبک کتب اخلاقی به اخلاق در نهج‌البلاغه و بیان رذایل اخلاقی و راه درمان آن‌ها پرداخته‌اند؛ مانند هاشمی، اخلاق در نهج‌البلاغه،١٣٨٨. یا به دیدگاه امام علی(ع) درباره تربیت اخلاقی تمرکز داشتند؛ مانند صفریان، تربیت اخلاقی در نهج‌البلاغه، ١٣٩١. در این میان، می‌توان به کتاب‌های، روش‌های تربیت در نهج‌البلاغه، اثر دلشاد تهرانی،

[٣٤١]. نهج‌البلاغه، ص ٣٦٣، نامه ٣١.

[٣٤٢]. معجم مقاییس اللغة، ص ١٧١.