ازجمله روش‌های زمینه‌ساز تربیت اخلاقی، توجه‌دادن به زندگی پس از مرگ است. امیر مؤمنان(ع) تأکید ویژه بر این روش دارند و از آن بهره برده‌اند. توجه‌دادن به مرگ و قیامت، جوان را در فضایی متفاوت از فضای روزمره قرار می‌دهد و زمینه‌سازی خوبی را برای تربیت اخلاقی رقم می‌زند. امیر مؤمنان(ع)، می‌فرمایند:

ذَلِّلْهُ بِذِكْرِ الْمَوْت‌؛[٣٦٧] قلبت را با یاد مرگ رام كن.

از ویژگی‌های جوانان، مستی جوانی[٣٦٨] و حرص او به دنیا و جذابیت‌های آن است[٣٦٩]. یاد مرگ، این معادلات را تغییر می‌دهد. یاد مرگ، باد جوانی را می‌خواباند و کمک می‌کند تا قلبش رام شود. از سویی، فطرت پاک و دل‌رحمی او، کمکی است برای التفات به قیامت، اما نشاط و مستی او و توجهش به جذابیت‌های دنیایی، مانع از توجه به آخرت است؛ بنابراین ابتدا باید او را در فضای مناسب قرار داد تا پذیرای این روش باشد.

در ترسیم مرگ و قیامت، چند نکته را می‌توان از نهج‌البلاغه به‌دست آورد:

نکته اول، مرگ واقعیتی از زندگی است؛ واقعیتی که چه به آن توجه شود یا نشود، هر انسانی آن را درک خواهد کرد، مانند امتحان پایان سال که موعد آن می‌رسد، چه دانش‌آموز برای آن آماده باشد یا فراموشش کرده باشد. حضرت(ع) می‌فرمایند:

وَ اذْكُرْ قَبْرَكَ فَإِنَّ عَلَیهِ مَمَرَّكَ؛[٣٧٠] به یاد قبر باش كه گذرگاه تو به سوى عالم آخرت است.

نکته دوم، ترسیم جذاب و عبرت‌انگیز مرگ است. هدف از ترسیم و یادآوری مرگ، اثرگذاری آن است. پس این ترسیم باید همراه جذابیت، ترس و اضطراب سازنده باشد. ترس و اضطراب از اینکه برای آن مرحله از زندگی آماده نباشد. جذابیت ترسیم مرگ، به قبول و توجه به این روش کمک می‌کند. امروزه یکی از عناصر جذابیت برخی فیلم‌های غربی، ترس

[٣٦٧]. نهج‌البلاغه، نامه ٣١، ص ٣٩١.

[٣٦٨] پیامبر(صل) فرمودند: الشَّبَابُ‌ شُعْبَةٌ مِنَ‌ الْجُنُون‌؛ جواني شعبه‌اي از ديوانگی است. (تفسير القمي. ج‌، ص ٢٩١)

[٣٦٩]. امام علی(ع) به غلام جوان: انت شابّ و لك‌ شرّة الشّباب؛ تو جوانى و حرص و هوس جوانى دارى (الغارات، ج‌١، ص ٦٦).

[٣٧٠]. نهج‌البلاغه، خطبه ١٥٣، ٢١٤.