حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٣٣ - دیدگاه علامه مجلسی در استفاده از اخبار و منابع
نهی از اعتقاد به فضائلی که تنها مخالفان آن را گزارش نمودهاند، با جواز احتجاج بر ایشان بهوسیله این اخبار، منافات ندارد؛ زیرا راهی جز آن نیست[٨٦].
مؤلف در جایی دیگر بر این شیوه تأکید ورزیده و گفته است: «ما بخشی از اخبار گزارششده از سوی مخالفان را برای الزام بر ایشان نقل نمودهایم»[٨٧]. وی همچنین در موردی دیگر آورده است:
از محتوای این اخبار آشکار میشود که این روایات حجت بر ایشان است نه به نفع ایشان؛ بنابراین قصد دارم با نقل آنها، این مطلب را روشن کنم و به بطلان حجت ایشان اشاره نمایم[٨٨].
او با آنكه به كتاب وقعة صفین از نصر بن مزاحم دسترسی داشته اما بسیاری از روایات كتاب الفتنِ بحارالأنوار را بهواسطه شرح نهج البلاغه ابن ابیالحدید نقل میكند تا حجت بر مخالفان باشد. علامه مجلسی برای نقل روایات اهل سنت در این رابطه، بیشتر به كتاب جامع الاصول اثر ابن اثیر مراجعه نموده و احادیث وی را نقل كرده است. او در تعلیل این كار میگوید:
گاه اصحاب ما در آثارشان، آن احادیث را از صحاح عامه نقل نمودهاند، در حالی که برخی از این احادیث هم اکنون در منابع معتبر ایشان موجود نیست و یا مخالف آن آمده است. این به دلیل اختلاف در نسخ و یا حذف بعضی از آنها از روی دشمنی است. بنابراین مایل بودم برخی از احادیث این باب را از اصل کتب ایشان نقل کنم. به همین خاطر چون جامع الأصول ابن اثیر، استوارترین اثر ایشان بود از آن نقل مینمایم[٨٩].
٥. استفاده از روایات اهل سنت برای تصحیح متن احادیث، كشف تصحیف یا ترجیح یكی از نسخههای موجود.
علامه مجلسی از روایات اهل سنت برای تصحیح متن احادیث و كشف تصحیف نیز بهره برده است. وی پس از نقل روایتی از اكمال الدین، عیون اخبار الرضا(ع) و خصال كه در آنها آمده است: «...لَكِنْ یهْلِکُ بَینَ ذَلِكَ تَیحُ الْهَرْجِ لَیسُوا مِنِّی وَ لَسْتُ مِنْهُم» میگوید:
و فی كثیر من النسخ نتج الهرج أی من ینتج فی زمان الهرج و یحتمل أن یكون كنایة عن فساد النسب و الأصل و فی أخبار العامة مكان اللفظین ثبج أعوج[٩٠].
[٨٦]. همان، ج ٢٦، ص ٢٣٩.
[٨٧]. همان، ج ٣٩، ص ١٥.
[٨٨]. همان، ج ٢٨، ص ١٣٠. نيز ر.ک: ج ٢٦، ص ٢٣٩، ج ٣٥، ص ٢٢٥. ج ١، ص ٢٤.
[٨٩]. همان، ج ٣٦، ص ٣٦٤.
[٩٠]. همان، ج ٣٦، ص ٣٦٤.