ایمان آورده‌اید، خدا را اطاعت كنید و پیامبر و اولیای امر خود را [نیز] اطاعت كنید پس هر گاه در امری اختلاف نظر یافتید، اگر به خدا و روز بازپسین ایمان دارید، آن را به [كتاب‌] خدا و [سنّت‌] پیامبر [او] عرضه بدارید، این بهتر و نیك‌فرجام‌تر است.

این آیه از مهم‌ترین آیات در بحث حجیّت سنّت پیامبر(صل) و امامان معصوم؟عهم؟ محسوب می‌شود که پس از دستور صریح به تبعیّت محض از خدا، رسول و صاحبان امر، کلام خدا و سخن پیامبر را بهترین نظر در رفع اختلاف‌ها و تفاوت در برداشت‌ها معرفی می‌کند؛ به خصوص در مورد تبیین معارف قرآنی و اختلافات در فهم آن، فقط پیامبر و معصومان هستند که بیان کننده مفاهیم آن هستند. اگر حجیّت درباره کلام ایشان معتبر نباشد پس چگونه می‌تواند ختم نزاع و اختلافاتِ علمی و عملی قرار گیرد؟ به طور قطع اگر پشتوانه امر الهی، کلام پیامبر را در بر نگیرد اطمینانی از عمل برایش حاصل نخواهد شد.

آنچه گذشت بیان‌گر این نکته بود که پیامبر اکرم(صل) در راستای تحقق اهداف پیامبری‌اش با وظایفی که بر عهده دارد، به رهبری جامعه اسلامی و حتّی جامعه‌ای جهانی حرکت کرده است. تمام گفتار و کردار ایشان برای نیل به مقصود و الگوبودن جهت پیروی خلق بوده و رهبری ایشان همواره همراه با نکات، دستورالعمل‌ها، نصیحت‌ها و حتّی تهدیدهایی همراه بوده که قرآن بر این بیانات مهر تأیید نهاده است.

٢. دستور به تبعیّت از پیامبر ٦

آن‌چه تاکنون از قرآن به‌دست آمد، آیاتی استدلال‌گونه در اثبات عصمت و برتری پیامبر اکرم(صل) بود که لزوم تبعیّت از آن حضرت را در پی ‌داشت. علاوه بر آن‌ها، قرآن حجّت را تمام نموده و دستور مستقیم به پیروی از پیامبر خدا داده است؛ بنابراین تخطّی از فرمان مستقیم خداوند، عقاب و سرزنش در پی خواهد داشت. این آیات به‌صورت‌های مختلفی وارد شده است:

صورت نخست، آیاتی است که به طور مستقیم و با صیغه امر، دستور به تبعیّت از پیامبر(صل) می‌دهد:

مَا ءَاتَیكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ مَا نهَیكُمْ عَنْهُ فَانتَهُواْ؛[٦٣] آن چه را فرستاده [او] به شما داد، آن را بگیرید و از آن چه شما را باز داشت، بازایستید.

بنابر روایات فریقین خداوند امر دین و امّت را به پیامبر(صل) داده و مردم برای حفظ دین

[٦٣]. حشر، آیه ٧.