حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٣ - روشهای زمینهسازِ تربیت اخلاقی جوانان در نهجالبلاغه

ـ ایجاد بحث‌های گفتگویی دوطرفه، درباره جایگاه انسان و وظیفه انسان در نگهداری از آن، میان جوانان.

علت تأثیرگذاری این شیوه‌ها ازآنجاست که در روایات دوره هفت‌ساله دوم عمر انسان (١٤ ـ ٢١) یعنی دوران جوانی را دوران «وزارت» می‌دانند.[٣٨٠] به‌این‌معنا که او دوست دارد همچون وزیر با احترام و مشورت با او برخورد شود، همان‌گونه که یک پادشاه با وزیر خود برخورد می‌کند. در روش کرامت‌بخشی، به‌علت غیرمستقیم‌بودن و محترمانه‌بودن آن، توجه ویژه به این خصوصیت روانشناختیِ جوانی شده است.

٤. اصلاح خانواده

امام علی(ع)، درباره مسئولیت خانواده در قبال تربیت فرزند می‌فرمایند:

حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ یحَسِّنَ اسْمَهُ وَ یحَسِّنَ أَدَبَهُ وَ یعَلِّمَهُ الْقُرْآن؛[٣٨١] حق فرزند بر پدر آن است كه نام نیك انتخاب كند، تربیتش را خوب و قرآن را تعلیمش دهد.

این سفارش حضرت و سیره خود ایشان در اهتمام به تربیت فرزندان که در نامه ٣١ بروز بیشتری دارد، نشان از اهمیت و جایگاه و وظایف ویژه خانواده در تربیت فرزند دارد. تا آنجا که می‌توان گفت، هر حرکتِ تربیتی، بدون همراهی خانواده، به‌سختی به هدف می‌رسد؛ بنابراین خانواده جایگاه ویژه‌ای در تربیت فرزند دارد، زیرا «نخستین مرحله تشکیل شخصیت اخلاقی انسان با خانواده آغاز می‌شود. بسیاری از خصائص افراد، چه از راه وراثت، یا برنامه‌های تربیتی، متأثر از خانواده است. به تعبیر دیگر، می‌توان گفت خانواده دارای دو نقش مهم در تربیت افراد است؛ اثری که با توارث از خود باقی می‌گذارد و دیگری تعلیم و تربیتی که بر اساس مسئولیت و تعهد انجام می‌دهد».[٣٨٢]

این تأثیر شگرف خانواده در ساخت شخصیت اخلاقی افراد، آن را تبدیل به زمینه تربیت اخلاقی کرده است. بدین‌سان، روش اصلاح خانواده، یک روش زمینه‌ساز برای تأثیرگذاری


[٣٨٠]. الْوَلَدُ سَيِّدٌ سَبْعَ سِنِينَ وَ عَبْدٌ سَبْعَ سِنِينَ وَ وَزِيرٌ سَبْعَ‌ سِنِين‌؛ فرزند هفت سال سرور و آقا است؛ هفت سال نوکر و هفت سال وزیر است. (وسائل الشيعة، ج‌٢١؛ ص ٤٧٦)

[٣٨١]. نهج‌البلاغه، قصار ٣٩٩، ص ٥٤٦.

[٣٨٢]. نظام تربیت اخلاقی در نهج البلاغه، ص ١٤٨.