بنابراین، هرچند این کتاب شریف، پیوسته از منابع متون اخلاقی بوده- ازجمله آن‌هایی که به بیان روش‌های تربیت اخلاقی یا مباحث ویژه اخلاقی جوانان پرداخته‌اند- اما پژوهشی مستقل در روش‌های تربیت اخلاقی در نهج‌البلاغه به‌خصوص ویژه جوانان و روش‌های زمینه‌سازی تربیت اخلاقی جوان، انجام نشده که این مقاله درصدد جبران این کمبود است.

مفاهیم کلیدی

مفاهیم کلیدی این پژوهش، تربیت اخلاقی، روش و جوان است که به بررسی آن‌ها پرداخته می‌شود.

جوانی: جوان یا برنا. هر چیزی است که از عمر آن چندان نگذشته باشد، در مقابل پیر.[٣٤٣] دوران جوانى از نظر «ابن‌سینا» که به دیدگاه روایات نزدیک‌تر است، دوره سنیِ ١٨ تا ٣٥ سالگی است.[٣٤٤]

روش: مجموعه اموری است که انسان برای رسیدن به هدف و انجام کار مورد نظر، با ساختار لازم و به‌سامان، پی‌ می‌نهد.[٣٤٥] گفتنی است برخی از کلمه «شیوه» استفاده می‌کنند، درحالی‌که شیوه، اخص از روش است و هر روش، چندین شیوه اجرا دارد.[٣٤٦]

روش‌های زمینه‌ساز: این روش‌ها به‌طور مستقیم گرایش‌ها، بینش‌ها و رفتارهای اخلاقی را تحت تأثیر قرار نمی‌دهند ولی زمینه را برای تغییر آن‌ها آماده می‌كنند. این‌ها به دوره مشخصی از زندگی، اختصاص ندارند و در هر دوره‌ای و در هر حیطه‌ای می‌توانند مطرح شوند.

تربیت اخلاقی (moral education): آموزش اصول و ارزش‌های اخلاقی و پرورش

[٣٤٣]. دهخدا.

[٣٤٤]. الشفاء، طبیعیات، ج ٣، ص ٢٠٠.

[٣٤٥]. نگرشی بر آموزش با تاکید بر آموزش‌های دینی: سیره تربیتی پیامبر ٦ و اهل بیت :، ج ٤، ص ٣٠.

[٣٤٦]. رک: همان.