حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٠ - دیدگاه علامه مجلسی در استفاده از اخبار و منابع

٣. تاریخ الطبری، محمد بن جریر الطبری (م ٣١٠ق)؛

٤. مقاتل الطالبیین، ابوالفرج الاصفهانی (م ٣٥٦ق)؛

٥. الاغانی، ابوالفرج الاصفهانی (م ٣٥٦ق)؛

٦. مناقب علی بن ابی‌طالب(ع) ، احمد بن موسی بن مردویه الاصفهانی (م ٤١٠ق)؛

٧. عرائس المجالس، احمد بن محمد الثعلبی (م ٤٢٧ق)،

٨. كامل التواریخ/ الكامل/ تاریخ ابن الاثیر، مبارک بن محمد بن الاثیر الجزری (م ٦٠٦ق)؛

٩. مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول؟صل؟، محمد بن طلحه الشافعی (م ٦٥٢ق)؛

١٠. المنتقی فی سیر مولد النبی المصطفی؟صل؟، محمد بن مسعود الكازرونی (م ٧٥٨ق)؛

١١. الفصول المهمه فی معرفة الائمة؟عهم؟ ، علی بن محمد بن الصباغ المالكی (م ٨٥٥ق)؛

ط) منابع اهل سنت در لغت، غریب الحدیث و علوم ادبی

استفاده گسترده علامه مجلسی از شرح لغات در تبیین مراد روایات به اندازه‌ای است كه می‌توان گفت كمتر بیان و ایضاحی در بحارالأنوار وجود دارد كه خالی از شرح لغت و غریب الحدیث باشد. علامه مجلسی در بسیاری از این موارد، بدون یاد كردی از منبع، به تبیین كلمات به‌كار رفته در روایت پرداخته است. به نظر می‌رسد این موارد باید از دانسته‌ها و آموخته‌های خود او برآمده باشد. در مقابل، موارد فراوانی نیز دیده می‌شود كه وی منابع مورد استناد خود در شرح لغت را آورده است. به نمونه‌هایی از این موارد اشاره می‌شود.

١) علامه مجلسی در شرح حدیث رسول الله(صل) كه در ضمن توصیف علامت‌های جاهل فرموده‌اند: «وَ إِنْ ضَحِكَ فَهِقَ»[١٠٤] می‌گوید:

أی: فتح فاه و امتلأ من الضحك، قال الجزری فیه: إن أبغضكم إلی الثرثارون المتفیهقون هم الذین یتوسعون فی الكلام و یفتحون به أفواههم مأخوذ من الفهق و هو الامتلاء و الاتساع، یقال: أفهقت الإناء فهق یفهق فهقا[١٠٥].

٢) وی برای شرح لغات، گاه احتمال‌های مختلف را بیان نموده است. برای نمونه در شرح بخشی از توحید مفضل كه امام صادق(ع) فرموده‌اند: «تَأَمَّلْ یا مُفَضَّلُ خَلْقَ الْوَرَقِ فَإِنَّكَ تَرَى فِی الْوَرَقَةِ شِبْهَ الْعُرُوقِ مَبْثُوثَةً فِیهَا أَجْمَعَ فَمِنْهَا غِلَاظٌ مُمْتَدَّةٌ فِی طُولِهَا وَ عَرْضِهَا وَ مِنْهَا دِقَاقٌ تَتَخَلَّلُ الْغِلَاظَ


[١٠٤]. همان، ج ١، ص ١١٩.

[١٠٥]. همان، ج ١، ص ١٢٦.