امْلِكْ حَمِیةَ أَنْفِكَ وَ سَوْرَةَ حَدِّكَ وَ سَطْوَةَ یدِكَ وَ غَرْبَ لِسَانِكَ وَ احْتَرِسْ مِنْ كُلِّ ذَلِكَ بِكَفِّ الْبَادِرَةِ وَ تَأْخِیرِ السَّطْوَةِ حَتَّى یسْكُنَ غَضَبُكَ فَتَمْلِكَ الِاخْتِیارَ وَ لَنْ تَحْكُمَ ذَلِكَ مِنْ نَفْسِكَ حَتَّى تُكْثِرَ هُمُومَكَ بِذِكْرِ الْمَعَادِ إِلَى رَبِّكَ؛[٣٥٠] باد دماغت را فرو بنشان حِدّت و شدّت و قدرت دست و تیزى زبانت را در اختیار خود گیر و براى جلوگیرى از این كار، مخصوصا توجه به زبانت داشته باش كه (سخنى بدون فكر نگوئى). نیز در به‌كار بستن قدرت، تأخیر انداز تا خشمت فرو نشیند و مالك خویشتن گردى. هرگز حاكم بر خویشتن نخواهى بود؛ جز اینكه فراوان به یاد قیامت و بازگشت به‌سوى پروردگار باشى.

امام(ع) به ضعف‌های انسانی در قبول و انجام شیوه‌های اخلاقی، واقف‌اند. به‌این‌علت، بعد از سفارش‌های اخلاقی و بیان روش‌هایی برای تربیت اخلاقی، زمینه‌ساز تحقق آن را «ایمان درونی» می‌دانند.

مهم‌ترین ضامن برای اجرای تربیت اخلاقی، تعهد درونی فرد و جامعه، به آن است. تفکرها و فرهنگ‌های مختلف با روش‌های خود، درصدد درونی‌سازی این تعهدها هستند. اگر این تعهد درونی نباشد، تربیت اخلاقی، صرفا بایدها و نبایدهایی، بدون ضمانت اجرایی و زمینه تحقق خارجی است.

روش اسلام برای درونی‌سازی تربیت، ایمان الهی است. اولین قدم در اسلام، ایمان به خداوند و محور دانستن اوست؛ یعنی قبول بندگی خدا و آزادبودن از هر قیدی دیگر است. مؤمن، هر باید و نبایدی را ازآن‌جهت که فرمان الهی است بر خود لازم می‌داند. قوانینِ اخلاقی نیز، در این نظام، تبدیل به «باید» می‌شود. تأکید بر توجه به قیامت، برای ایجاد رغبت به انجام تعهدهای الهی و انجام تمام امور در راستای آن تعهد است. ازآنجاکه مؤمن، محاسن اخلاقی و دوری از رذایل اخلاقی را تعهدی در برابر خداوند می‌داند، نسبت به انجام آن، تعهدی درونی دارد. این تعهد، زمینه تحقق خارجی و اثرگذاری روش‌های تربیت اخلاقی را محقق می‌سازد. این اعتقاد، توجهات اخلاقی مؤمنانه را شکل می‌دهد. برای نمونه، امام علی(ع) می‌فرمایند:

إِذَا أَحْدَثَ لَكَ مَا أَنْتَ فِیهِ مِنْ سُلْطَانِكَ أُبَّهَةً أَوْ مَخِیلَةً فَانْظُرْ إِلَى عِظَمِ مُلْكِ اللَّهِ فَوْقَكَ وَ قُدْرَتِه

[٣٥٠]. نهج‌البلاغه‌، نامه ٥٣، ص ٤٤٤.