حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١١ - حجیّت سنّت پیامبر(صل) از زبان قرآن کریم

سیوطی در الدرّالمنثور ذیل این آیه از مجاهد نقل می‌کند که خداوند پیامبر را برای مردم فرستاد تا حجّت را بر آنان تمام گرداند؛ به این صورت که برای عدم فهم قرآن عذری نماند؛ زیرا که می‌توانستند توضیح آن را از پیامبر جویا شوند.[١٦]

قرآن، معرفی و تفسیر معارف خود را فقط از آنِ پیامبر(صل) می‌داند و به طور قطع، توضیح و تفسیر آیات باید به‌صورت کلام باشد که این کلام غیر از متن قرآن است. این سخنان از رسول خدا، سنّت پیامبر نام گرفت که آن‌چه تاکنون از آن‌ها باقی مانده است؛ حدیث نام دارد.[١٧]

هم‌چنین قرآن در کریمه‌ای دیگر، سخنان رسول خدا(صل) را جز خواست خدا چیز دیگری نمی‌داند و پیش از آن می‌گوید:

پیامبر شما نه گمراه شده نه در نادانی مانده است و از روی هوای نفس سخن نمی‌گوید.[١٨]

این‌گونه آیات بیان می‌کند که هر آن‌چه او می‌گوید، طبق دستور الهی است و ایشان هیچ‌گاه از جانب خود دخل و تصرفی در بیان دستورات خداوند ندارد. در روایات شیعه پیرامون این آیات، روایاتی وجود دارد که قول رسول خدا(صل) را عین فرمایش خداوند معرفی می‌کند.[١٩] آن‌چه بیان شد، آیاتی از قرآن مبنی بر پارسایی قول غیر قرآنی پیامبر اکرم(صل) بود.

قرآن کریم پیرامون رفتارهای پیامبر نیز آیه‌هایی نازل کرده است. خداوند می‌فرماید: عمل پیامبران طبق میل شخصیِ خودشان نیست.[٢٠] پیامبری که عملش به‌طور کامل طبق دستور خداوند است، خیانت نمی‌کند و خودسرانه هیچ امری را انجام نمی‌دهد. علاوه بر آن، پیامبر طبق میل دیگران هم عمل نمی‌کند. در سوره حجرات ضمن معرفی پیامبر می‌فرماید:

وَ اعْلَمُواْ أَنَّ فِیكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ یطِیعُكمُ‌ فىِ كَثِیرٍ مِّنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَ لَكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَیكُمُ الْایمَانَ وَ زَینَهُ فىِ قُلُوبِكمُ‌ وَ كَرَّهَ إِلَیكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْیانَ أُوْلَئكَ هُمُ الرَّاشِدُون؛[٢١] و بدانید كه پیامبر خدا در میان شماست. اگر در بسیاری از كارها از [رأی و میل‌] شما پیروی كند، قطعاً دچار زحمت می‌شوید، لیكن خدا ایمان را برای شما دوست‌داشتنی گردانید و آن را در


[١٦]. ر.ک: الدر المنثور، ج ٤، ص ١١٩.

[١٧]. ر.ک: دانش درایه الحدیث، ص ٤٠.

[١٨]. نجم، آیه ٢ تا ٥.

[١٩]. کنز الدقائق، ج ١٢، ص ٤٧٢.

[٢٠]. کهف، آیه ٨٢.

[٢١]. حجرات، آیه ٧.