بر خلاف دوره‌های آغازین، قرن دوازدهم دوره شکوفایی و اوج تقطیع هست. نگارش کتاب‌های حدیثی مانند تفاسیر رواییِ نور الثقلین و البرهان و جوامع روایی مثل بحارالانوار، وسایل الشیعه نقش مهمی در این شکوفایی حدیثی و بالا رفتن آمار تقطیع واژگانی داشته‌اند.

گفتنی است قرن سیزدهم، در میان منابع حدیثی تقطیع واژگانی دیده نمی‌شود؛ ازاین‌رو منبعی ذکر نشده است؛ اما در قرن چهاردهم جوامع حدیثی مانند جامع الاحادیث به همراه مستدرک الوسایل سببی برای بالا‌ بردن آمار تقطیع شده‌اند.

نتیجه‌گیری

تقطیع در دوره آغازین با نگارش اصل‌های حدیثی شکل گرفت؛ منابعی چون المحاسن، بصائر الدرجات و المسائل از این عصر محسوب می‌شود. دوره دوم از قرن‌های چهارم تا ششم هم‌زمان با شکل‌گیری جوامع اصلی حدیثی چون الکافی و کتب أربعه به سبب تبویب حدیث، تقطیع ادامه دارد. در برهه‌ای از دوره سوم شامل قرن‌های ششم تا نهم، دوره فترت حدیث و به دنبال آن، کاهش چشم‌گیر تقطیع در منابع این زمان است. با شروع قرن دهم و ادامه آن در قرن یازدهم دوباره سِیر تقطیع ادامه می‌یابد. با آغاز دوره چهارم از قرن دوازدهم تا معاصر، هم‌زمان با رونق حدیث، به‌دلیل تبویب در جوامع متأخر و نیز روی‌آوردن تفاسیر به تبیین روایی، تقطیع بسیاری شکل گرفته و دوران اوج تقطیع محسوب می‌شود؛ تفاسیر روایی مانند تفسیر نورالثقلین و جوامع حدیثی چون بحارالأنوار، وسایل الشیعه و جامع احادیث الشیعة محصول این دوره است. این عصر با آمار تقطیع بسیار بالا از تمامی دوره‌های حدیثی شیعه متمایز می‌باشد. گفتنی است تعداد واژگان تقطیع که در این مقاله به‌دست آمده، یازده واژه می‌باشد.

افزون بر این، بر اساس آمار و نمودارهای به‌دست آمده، اگر محوریت نگارش حدیث در کتاب‌ها به دلایلی چون استفاده از روایت‌ها برای تبیین ـ مانند تفاسیر روایی ـ و همچنین باب‌بندی و دسته‌بندی جدید ـ چون جوامع روایی ـ بخواهد دوباره شکل گیرد، الگوی بالا رفتن تقطیع پیش‌بینی می‌شود؛ همان‌گونه که در قرن دوازدهم و چهاردهم این مسئله دیده شد.

پیشنهاد‌های پژوهشی

١. بررسی سیر تاریخی تقطیع در منابع اهل سنت

٢. بازشناسی مفهوم تقطیع در منابع فریقین