سوره مائده (٥) استفاده مى‌شود در آستانه آن‌ها قربانى مى‌كردند. [١] گوشت قربانى را بر روى آن‌ها قرار داده يا خونش را به آن‌ها مى‌ماليدند. [٢] برخى گفته‌اند: اين سنگ‌ها در اطراف كعبه نصب بوده است. تفاوت انصاب با اصنام، اين بوده كه اصنام، برخلاف انصاب، صورت و نقش داشته است. [٣] در اين مدخل از واژه «انصاب» و «نُصُب» استفاده شده است.

اجتناب از انصاب‌

١) لزوم پرهيز مؤمنان از عبادت انصاب و قربانى كردن براى آن‌ها:

حرّمت عليكم الميتة ... وما ذبح على النّصب ....

مائده (٥) ٣

يأيّها الّذين ءامنوا إنّما الخمر والميسر والأنصاب ... فاجتنبوه .... [٤]

مائده (٥) ٩٠

آثار اجتناب از انصاب‌

٢) دورى جستن از انصاب، نشان‌دهنده اطاعت از خدا و رسول (ص):

... إنّما الخمر والميسر والأنصاب ... فاجتنبوه ...* أطيعوا اللّه وأطيعوا الرّسول .... [٥]

مائده (٥) ٩٠ و ٩٢

٣) پرهيز نكردن از انصاب، سبب بازماندن از ياد خدا و نماز:

... إنّما الخمر والميسر والأنصاب ... فاجتنبوه ...* إنّما يريد الشّيطن ... ويصدّكم عن ذكر اللّه وعن الصّلوة .... [٦]

مائده (٥) ٩٠ و ٩١

٤) پرهيز از انصاب، مايه رسيدن به رستگارى:

... والأنصاب ... فاجتنبوه لعلّكم تفلحون.

مائده (٥) ٩٠

فلسفه اجتناب از انصاب‌

٥) پليدى انصاب، دليل لزوم پرهيز از آن‌ها:

... والأنصاب ... رجس مّن عمل الشّيطن فاجتنبوه ....

مائده (٥) ٩٠

٦) بيان فلسفه اجتناب از انصاب عامل زدوده‌شدن هرگونه شك و ترديد نسبت به حكم اجتناب:

... رجس مّن عمل الشّيطن ...* ... يصدّكم عن ذكر اللّه وعن الصّلوة فهل أنتم مّنتهون.

مائده (٥) ٩٠ و ٩١

٧) شيطانى بودن عبادت انصاب، فلسفه لزوم پرهيز از آن‌ها:

... إنّما ... الأنصاب ... رجس مّن عمل الشّيطن فاجتنبوه ....

مائده (٥) ٩٠

انصاب در جاهليّت‌

٨) رواج پرستش انصاب در جاهليّت:

حرّمت عليكم الميتة ... وما ذبح على النّصب ... ذلكم فسق اليوم ....

مائده (٥) ٣

[١] مفردات راغب.

[٢] مجمع‌البيان، ج ٣- ٤، ص ٢٤٤.

[٣] همان.

[٤] در آيه، يا بايد واژه‌اى مانند «عبادت» در تقدير باشد و يا به قرينه آيه سوم همين سوره «و ما ذُبح على النُصُب»، منظور، قربانى كردن باشد كه نوعى عبادت، شمرده مى‌شود.

[٥] عطف «أطيعوا» بر «اجتنبوا» مى‌تواند عطف عام بر خاص و مفيد نكته مذكور باشد.

[٦] نياوردن قيد «فى الخمر و الميسر» در جمله «و يصدّكم ...» برخلاف جمله «أن يوقع» مى‌تواند اشاره به اين باشد كه منشأ ترك ياد خدا و برپايى نماز، مخصوص شراب و قمار نيست و برخاسته از گرايش به «انصاب» و «ازلام» (مظاهر شرك) نيز هست.