هم در سير نزولى و هبوط بدين جهان، همه سراسر قسط است كه: وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ[٢]؛ و هم در سير صعودى و عروج بدان عالم، كه: وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ[٣]

به به از اين دائره كامله! كه در آن تمام سير أطوار وجود با قسط آميخته گرديده است؛ و به قدرى اين آميزش، لطيف و دقيق است كه گوئى صفت و موصوف يكدگر را فراموش كرده، گهگاه جاى خود را بهم ميدهند.

نمى‌دانيم: آيا اين عالم داراى قسط است؛ و يا قسط اين عالم را به خود گرفته و حيات بخشيده است؟

أنبياء كه كاروان سالار اين قافله به سوى نقطه اوج در حركت به سوى معاد او هستند كه: وَ أَنَّ إِلى‌ رَبِّكَ الْمُنْتَهى‌[٤]، در دو مرحله تكوين و تشريع، داراى ولايت بوده؛ و ولايتشان عين حقّ و قسط و عدالت است.

كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ مَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ بَغْياً بَيْنَهُمْ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ‌[٥]

[١] - صدر آيه ١٨، از سوره ٣: ءَال عمران« خداوند و فرشتگان وى و دارندگان علم، شهادت داده‌اند كه: معبودى جز او نيست در حاليكه قيام به قسط نموده است.»

[٢] - قسمتى از آيه ٢٥، از سوره ٥٧: الحديد« و ما با آنها كتاب و ميزان را فرو فرستاديم؛ تا مردم عدالت را بر پاى دارند.»

[٣] - صدر آيه ٤٧، از سوره ٢١: الانبيآء« و ما ميزان‌هاى داد را براى روز بازپسين قرار ميدهيم.»

[٤] - آيه ٤٢، از سوره ٥٣: النّجم« و حقّاً منتهاى أمر، به سوى پروردگار تو مى‌باشد.»

[٥] - آيه ٢١٣، از سوره ٢: البقرة« مردم همگى( در ابتداى أمر) امّت واحدى بودند( كه به سادگى زيست مى‌نمودند) پس خداوند پيغمبران را بر انگيخت تا بشارت دهنده و ترساننده باشند؛ و با ايشان كتاب را به حقّ فرو فرستاد تا در ميان مردم در آنچه با هم اختلاف ميكنند، حكم نمايند. سپس در آن كتاب اختلاف نكردند- از روى ستم و تجاوزى كه در ميانشان بوده است- مگر همان كسانيكه پس از آنكه بيّنات( و أدلّه روشن خداوندى) به سوى آنها آمده بود؛ كتاب نيز به آنان داده شده بود. در اين حال خداوند آنان را كه إيمان آورده بودند درباره آنچه كه با هم اختلاف داشتند به حقّ و راستى به إذن و إجازه و لطف خود هدايت نمود. و خداوند هر كس را كه بخواهد به سوى صراط مستقيم هدايت مينمايد.»