اين موج كه با ايده احياى هويتهاى ملى و افكار ناسيوناليستى همراه بود، به‌تدريج در برخى از كشورهاى جهان سوم، به‌خصوص ايران، تركيه و مصر راه پيدا كرد و موجب ترويج افكار و احساسات ملى‌گرايانه عربى، تركى و ايرانى در كشورهاى مذكور شد.

گروهى از روشنفكران تجددگراى ايرانى كه در اروپا به سر مى‌بردند، به‌تدريج تحت تأثير موج جديد تجدد قرار گرفته، براى پيشرفت ايران، از ايجاد دولتى مقتدر و انديشه دولت‌مدار حمايت كردند. جمعى از ايرانيان در سوئيس، فرانسه و آلمان، تشكّلهاى روشنفكران را به وجود آورده، آرمانهاى جديد را تبليغ مى‌كردند. براى مثال عده‌اى تحت عنوان «كميته مليّون ايرانى مقيم آلمان» انديشه خود را درباره تجدد به صورت يك مانيفست به قلم تقى‌زاده در شماره اول دوره دوم مجله كاوه چاپ برلن (٢٢ ژانويه ١٩٢٠) اعلام كردند. كه بر اساس آن، نوسازى ايران مستلزم قبول و ترويج بدون قيد وشرط تمدن اروپا و تسليم مطلق شدن به اروپا بود.[١]

اين گروه در مقاله‌اى تحت عنوان «اصلاحات اساسى»، كه در دسامبر ١٩٢١ مقارن روى كار آمدن رضاخان نوشته بودند، بر سه اصل «گسترش تعليم و تعلم عمومى، استخدام فورى مستشاران خارجى براى اصلاح امور ايران و تقويت دولت مركزى و قدرتمند در ايران» تأكيد كردند.[٢]

آنان «به‌تدريج در دهه ١٩٢٠ به كشور بازگشتند و با تشكيل‌ انجمن ايران جوان‌ به گسترش مبانى فكرى خود و حمايت از ايران و دولت متمركز و حمايت از الگوى نوسازى كاملًا مقلدانه از غرب پرداختند».[٣]

[١] -فوزى پوراحمدى، گفتمان اصلاحات در ايران، ص ١٤٦.

[٢] -همانجا.

[٣] -همان، ص ١٤٧.