به‌دنبال دوره رنسانس و همزمان با پيشرفتهاى سريع علمى و صنعتى در اروپا، حكومت قاجاريه در ايران، در حال جنگ با روسيه و در مقطعى ديگر در مقابل بريتانيا در جنگهاى هرات به‌سر مى‌بردكه نتيجه آنها شكستهاى پى در پى ايران بود.

عباس ميرزا پس از شكستهاى نظامى در مقابل روس، به فكر آشنايى بيشتر با تحولاتى كه در روسيه و عثمانى اتفاق افتاده بود برآمد و در اين زمينه به ترجمه كتابهايى همچون: «تاريخ پطر كبير» و «انحطاط و عظمت امپراتورى روم» اقدام كرد تا علت قدرت روسها و رومى‌ها را پيدا كند. وى همچنين به بازسازى ارتش و صنايع نظامى و تأسيس چندين كارخانه نظامى اقدام كرد و تلاشهايى را براى جذب مهاجران خارجى در ايران و اعزام دانشجو به خارج به عمل آورد.[١]

در واقع؛ عباس ميرزا با هدف غلبه بر ضعفها و شكستهاى ايران و قدرت بخشيدن دوباره به ايران به چنين اقداماتى دست يازيد. چنين اقداماتى در دوران صدارت قائم مقام فراهانى و اميركبير نيز ادامه پيدا كرد.

اميركبير با هدف تقويت بنيه دفاعى كشور به تأسيس مدرسه دارالفنون همت گماشت كه با قتل وى اين مدرسه تعطيل شد.

در دوران ناصرالدين شاه و اواخر دوره قاجاريه، دانشجويان، سياحان و رجال سياسى كه به غرب مى‌رفتند، به جاى بررسى و تحليل عميق روند تحولات دنياى غرب، بيشتر شيفته ظواهر اروپا مى‌شدند. در چنين شرايطى با ادامه روند عقب افتادگى ايران از قافله پيشرفتهاى روز دنيا، كم‌كم افكار

[١] -فريدون آدميت، اميركبير و ايران، ج اول، ص ٨٥.