روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٣٢٤ - روزشمارجنگ پنج شنبه ٢٣ دی ١٣٦١ ٢٨ ربیع الاول ١٤٠٣ ١٣ ژانویه ١٩٨٣
با وجود تکذیب چینی ها، اعتقاد محکمی میان تحلیل گران آگاه خارجی در چین وجود
دارد مبنی بر این که پکن فروش تجهیزات نظامی به دو کشور در حال جنگ را چاشنی معاملات خلیج (فارس) کرده است و علی رغم آن که یک سخن گوی وزارت خارجه ی چین هفته ی پیش گفت: "چین هرگز نه هیچ نوع سلاحی به طرفین جنگ ایران و عراق داده است نه این که از طریق کشور دیگری به این دو کشور اسلحه انتقال داده است"، دیپلمات ها در چین به این نکته اشاره می کنند که در پشت دیوار تکذیب های این کشور اظهارات منابع جاسوسی غربی حاکی از معاملات تجاری و غیر عادی میان پکن و دو کشور ایران و عراق می باشد. از هنگامی که عراق خروج از بلوک شوروی و نزدیک شدن به اعراب میانه رو را شروع کرد، پکن به صورت یک منبع اصلی تدارکات نظامی این کشور درآمده است و اغلب تسلیحات چینی بر اساس مدل های روسی ساخته شده اند که عراق به راحتی بتواند آن ها را با زرادخانه ی متشکل از تجهیزات روسی خود انطباق دهد. دیپلمات ها در پکن در حالی که هیچ گونه تخمینی از حجم تجهیزات نظامی صادره از چین به عراق ارائه نمی دهند، معتقدند که چین تسلیحات سبک، مهمات و قطعات یدکی را برای عراق تدارک می بیند.»
واشنگتن پست با اشاره به معاملات مشکوک بین چین و عراق نوشته است:
«شک و تردید در مورد یک معامله ی نفتی زمانی به وجود آمد که پکن به طور خصوصی به چند مقام ترکیه که از چین بازدید می کردند پیشنهاد فروش مقادیر زیادی از نفت عراق را داد و این در حالی است که خلیج [فارس] تمام راه های عادی صدور نفت عراق را بسته است، به جز یک لوله ی نفت. از ترکیه به دریای مدیترانه راهی برای بغداد باقی نمانده است. در این میان، چین وانمود می کند که به سهمی از استخراج نفت عراق دست رسی پیدا کرده و سعی می کرده که این نفت ها را به ترک ها بفروشد. یک دیپلمات غربی گفت: "اگر شما این دو را در کنار هم بگذارید به معامله ی مخفیانه ی تسلیحات چینی در برابر نفت عراق پی خواهید برد. از سوی دیگر، دیپلمات ها معتقدند پکن توازن کفه ی ترازو را از طریق معاملات علنی با ایران برقرار می کند. چین به هواپیماهای کره ی شمالی انباشته از تسلیحات برای ایران، اجازه می دهد که برای سوخت گیری در فرودگاه های غرب چین توقف کنند و هنگامی که مقامات عراق از وزارت خارجه ی چین درباره ی این گزارشات مداوم سؤال می کنند، موضع بی طرفی پکن به آن ها یادآوری می شود. افزایش تجارت چین با ایران به میزان ٣٠٠ میلیون دلار، آن قدر وسیع بود که دیپلمات ها به این نتیجه رسیده اند که این معامله شامل تدارکات نظامی چین یا تجهیزات غیر نظامی مانند جیپ و کامیون که می تواند کاربرد نظامی داشته باشد می شود و این در حالی است که یک دیپلمات بسیار آگاه خاورمیانه اعتقاد دارد هر چه که چین امروز به ایران و عراق می فروشد کاربرد نظامی دارد.»[١]
[١] خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه ی گزارش های ویژه، شماره ٣٠٢، ٢٦/١٠/١٣٦١، صص ٢، ٣ و ٤، واشنگتن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، ٢٤/١٠/١٣٦١، روزنامه ی امریکایی واشنگتن پست.