تلاش شوروی برای حفظ روابط مسالمت آمیز مسکو با دولت ایران، با دو مانع اصلی که از اختلاف نظر تهران و مسکو پیرامون روابط خارجی شان ناشی می گردد، رو به رو است. اول، مداخله ی شوروی در افغانستان و دیگری جنگ ایران و عراق است. لااقل تا چندی پیش این طور به نظر می رسید که دولت شوروی در جهت حفظ روابط با تهران حاضر بود این مسائل را در درجه ی دوم اهمیت قرار دهد، ولی اعتراض شدیداللحن هفته ی پیش به ایران پیرامون تظاهرات ضد شوروی در تهران، احتمالاً نشانه یی از پایان این بردباری سیاسی رهبران مسکو است. تظاهرات تهران از طرف پناهندگان افغانی مقیم ایران و به مناسبت سومین سال مداخله ی شوروی در افغانستان در مقابل سفارت اتحاد شوروی در تهران صورت گرفت.

[...] یکی دیگر از علل ناخشنودی رهبران شوروی از ایران، یک سان شمردن سیاست های ایالات متحده ی امریکا و اتحاد جماهیر شوروی از طرف رهبران ایران است.

روی هم رفته، انتقادات و حملات اخیر شوروی علیه دولت ایران را می توان سیاست جدید شوروی در قبال ایران، تحت رهبری آقای آندروپف خواند که ظاهراً رژیم آیت الله خمینی را رژیمی قدرناشناس در مقابل کمک های شوروی می شناسد.

یکی دیگر از علل بروز کدورت در روابط ایران و شوروی، احتمالاً ادامه ی جنگ ایران و عراق [می باشد] و به ویژه با روابط شوروی و بغداد مرتبط است.

اخیراً گزارش هایی حاکی از نارضایتی عراق از کاهش میزان کمک های نظامی و همچنین حمایت سیاسی شوروی از این کشور در جنگ با ایران انتشار یافته است.

شوروی در طول این جنگ تلاش کرده است تا موضعی بی طرف اختیار کند، ولی ظرف ٢ هفته ی گذشته، گزارش منابع ایرانی حاکی از افزایش حجم کمک های نظامی شوروی به عراق از جمله ارسال یک نوع موشک پیشرفته به این کشور بوده است.

اگر این گزارشات صحت داشته باشد، افزایش سطح انتقادات شوروی از ایران را می توان اقدامی از طرف رهبران شوروی برای کسب مجدد دوستی رهبران عراق خواند.[١]

ضمیمه ی گزارش ١٤٣

پروژه ی پتروشیمی که طبق قرارداد بین ایران و ژاپن و شرکت مساوی دو طرف قبل از پیروزی انقلاب اسلامی آغاز شد و به دنبال جنگ تحمیلی عراق به ایران متوقف گشت، تا کنون حدود ٨٥% آن به پایان رسیده که البته در اوایل جنگ خساراتی به آن وارد شده است. پس از برقراری امنیت منطقه توسط رزمندگان اسلام، ایران از شرکت های ژاپنی خواست که کار پروژه را دنبال کنند که آن ها به بهانه های مختلف از جمله عدم تأمین جانی کارشناسان ژاپنی در اثر جنگ، از پی گیری آن سر باز زده و پس از

[١] همان، ص ٤؛ و - مأخذ ١٤، بخش اول.