ترک کرده و یا مرتکب منکر شده خودش منصرف و نادم و پشیمان نشده باشد . مسئله دیگری که باز بحث می‌کنند مراتب و درجات امر به معروف و نهی‌ از منکر است که در اخبار و احادیث به طور کلی وارد شده که سه درجه و سه‌ مقام دارد : مرتبه قلب ، مرتبه زبان ، مرتبه دست . فقهاء هم این سه‌ مرتبه را تشریح کرده و تفصیل داده‌اند و گفته‌اند در درجه اول مسلمان باید در قلب خود نسبت به خلاف کاریها و ترک واجبات الهی و ارتکاب منهیات‌ دینی تنفری احساس نماید ، و کمترین مظهری که این تنفر قلبی می‌تواند داشته باشد یک عمل منفی است یعنی و ترک معاشرت ، و همچنین است اظهار تأسف و تکدر با قیافه . در مرتبه زبان هم باید اول از طریق پند و نصیحت‌ و نرمی وارد شد و اگر فائده نکرد سخنان درشت و با خشونت به کار برده‌ شود . برای مرتبه ید و عمل هم مراتبی ذکر کرده‌اند و غالبا متوجه این قضیه‌ شده‌اند که گاهی احتیاج می‌افتد به اینکه اعمال زور و عنف بشود و بسا می‌شود صدمه‌ای برطرف وارد شود و جراحتی بردارد ، و یا آنکه احیانا ممکن‌ است منجر به قتل کسی بشود . به اینجا که می‌رسد فقهاء به اصطلاح توقف‌ می‌کنند و می‌گویند این دیگر وظیفه عامه مردم نیست . عامه حق ندارند از پیش خود دست به اینگونه کارها بزنند . این مرتبه امر به معروف و نهی‌ از منکر وظیفه حاکم شرعی و یا کسی است که از طرف حاکم شرعی اجازه و دستور این کار را داشته باشد . اگر به عامه مردم اجازه این کارها داده‌ شود مستلزم هرج و مرج در اجتماع می‌شود . مسائل دیگری هم معمولا در ذیل مبحث امر به معروف و نهی از