« تهجم علیه اللوابس » یعنی کسی که زمان خودش را بشناسد و بفهمد و درک‌ کند ، امور مشتبه و گیج کننده به او هجوم نمی‌آورد . کلمه " هجوم " را ما در عرف فارسی خود در مورد هر حمله شدید به کار می‌بریم ، اما در عربی‌ به معنی حمله‌ای است که ناگهانی و غفلة بشود و طرف را غافلگیر کند . امام می‌فرماید : اگر کسی به وضع زمان خود آشنا باشد امور مشتبه ناگهان بر سرش نمی‌ریزد که یکمرتبه دست و پای خود را گم کند و نتواند قوای خود را و فکر خودش را جمع و جور کند و راه حلی پیدا کند . بسیار کلام بزرگی است‌ این کلام . در همین حدیث جمله‌های زیادی هست که من همه را حفظ نیستم . از آنجمله‌ می‌فرماید : « لا یفلح من لا یعقل ، و لا یعقل من لا یعلم » کسی که تعقل‌ نمی‌کند و درست نمی‌اندیشد هرگز رستگار نمی‌شود ، و کسی که علم ندارد تعقل‌ صحیح ندارد ، یعنی عقل به علم زیاد می‌شود . " عقل " یعنی قدرت تجزیه و تحلیل و ربط دادن قضایا ، یعنی مقدمات را به دست آوردن و نتایج را پیش‌بینی کردن . عقل از علم مایه می‌گیرد . عقل چراغی است که نفت آن‌ چراغ ، علم است . بعد می‌گوید : « و سوف ینجب من یفهم » و هر کس که‌ بفهمد ، عاقبت کارش نجابت است ، عاقبت موجود نفیسی از کار در می‌آید . یعنی از علم نباید ترسید ، علم را نباید خطر به شمار آورد . ما نقطه مقابل و مشمول مفهوم مخالف « العالم بزمانه لا تهجم علیه‌ اللوابس » هستیم . از اول تا به آخر ، از صدر تا به ساقه ، من الباب‌ الی المحراب ، از زمان خود بیخبریم . همینطور نشسته و بیخبریم و چرت‌ می‌زنیم ، یک مرتبه مواجه می‌شویم مثلا با این مسأله که زمینها باید تقسیم‌ شود و باید اصلاحات ارضی بشود . این مسأله غفلة بر ما هجوم می‌آورد ، چون‌ از