صد سال پیش که صاحب جواهر موفق شد یک دوره فقه بنویسد به زحمت‌ توانست این کار را انجام دهد . می‌گویند در حدود بیست سالگی این کار را شروع کرد و با استعداد فوق‌العاده و کار مداوم و عمر طویل ، در آخر عمر توانست دوره فقه را به آخر برساند . دوره جواهر در شش جلد بسیار ضخیم‌ چاپ شده . تمام کتاب " مبسوط " شیخ طوسی که در عصر خود نمونه فقه‌ مشروح و مفصلی بوده شاید از نصف یک جلد از شش جلد جواهر کوچکتر باشد . بعد از صاحب جواهر ، مبانی فقهی جدیدی به وسیله شیخ مرتضی انصاری اعلی‌ الله مقامه پی‌ریزی شد که نمونه‌اش کتاب مکاسب و کتاب طهارت آن مرحوم‌ است . بعد از ایشان در مخیله کسی هم خطور نمی‌کند که یک دوره فقه با این‌ شرح و تحقیق تألیف یا تدریس کند . در این وضع حاضر و بعد از این پیشرفت و تکامل که در فقه ما مانند سایر علوم دنیا پیدا شده و این پیشرفت معلول مساعی علماء و فقهاء گذشته بوده‌ ، یا باید علماء و فقهاء این زمان جلو رشد و تکامل فقه را بگیرند و مانع‌ ترقی آن گردند و یا باید آن پیشنهاد متین و مترقی را عملی کنند ، رشته‌های‌ تخصصی به وجود بیاورند و مردم هم در تقلید ، تبعیض کنند همان‌طوری که در رجوع به طبیب تبعیض می‌کنند .

شورای فقهی

پیشنهاد دیگری هم داریم که عرض می‌کنم و معتقدم این مطالب هر اندازه‌ گفته شود بهتر است و آن اینکه در دنیا در عین اینکه رشته‌های تخصصی در همه علمها پیدا شده و موجب پیشرفتها و ترقیات محیر العقول