ده گفتار - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٨
چیزی که هست فقهاء این وجوب تهیوئی را اختصاص میدهند به یاد گرفتن احکام ، و مثل اینست که غالبا اینطور فرض میشود که انجام وظائف اسلامی فقط موقوف است به اینکه مسلمانان ، خود وظیفه را بدانند و بشناسند و همین که وظیفه را شناختند خود بخود قادر به انجام آن خواهند بود . پس علمی که فریضه است اینست که مسلمان در وظیفهشناسی یا مجتهد باشد یا مقلد . و حال آنکه واضح است که همانطوری که وظیفه شناسی و یاد گرفتن دستورهای دینی لازم است ، بسیاری از کارهائی که به حکم دین آن کارها فرض و واجب است ، کارهائی است که خود آن کارها علم و درس و مهارت لازم دارد . مثلا طبابت واجب کفائی است اما انجام این فریضه بدون درس و تحصیل و کسب علم پزشکی میسر نیست ، پس تحصیل این علم فریضه است ، و همچنین بسیار چیزهای دیگر . باید دید چه نوع اموری است که از نظر جامعه اسلامی لازم و واجب است و آن کار را بدون یاد گرفتن و تعلیم و تعلم نمیتوان خوب انجام داد ، پس علم آن کار هم واجب است فریضه علم از هر جهت تابع میزان احتیاج جامعه است . یک روز بود که کشاورزی و صنایع مورد احتیاج و تجارت و سیاست ، هیچکدام علم و تحصیل لازم نداشت . مردم با شاگردی کردن مختصر پیش آهنگر یا نجار یا تاجر ، و کار کردن زیر دست یک سیاستمدار یا صنعتگر یا تاجر ، سیاستمدار و صنعتگر و تاجر میشدند . اما امروز وضع دنیا عوض شده و احتیاجات جامعه عوض شده ، هیچیک از آن کارها به طرز مناسب با