ده گفتار - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٢
قسمت قضاء غیر از قسمت احتساب بوده است . اصطلاح حسبه و احتساب در مورد امر به معروف و نهی از منکر یک اصطلاح مستحدثی است که از همان زمانهائی که دائره احتساب در حکومت اسلامی به وجود آمد این کلمه هم به معنای امر به معروف و نهی از منکر استعمال شد و الا در قرآن یا اخبار نبوی ( ص ) یا روایات ائمه اطهار ( ع ) این کلمه در مورد امر به معروف و نهی از منکر استعمال نشده . نه در اخبار و روایات شیعه این کلمه به این معنی دیده میشود و نه در اخبار و روایات اهل تسنن . در دورههای بعد که این کلمه در اجتماع اسلامی برای خود جا پیدا کرد تدریجا در اصطلاح فقهاء و علماء هم راه پیدا کرد و بعضی باب امر به معروف و نهی از منکررا " باب الحسبه " نامیدند . در میان علماء شیعه آن مقداری که من دیده و اطلاع دارم ، از فقهاء ، شهید اول محمد بن مکی است که در کتاب " دروس " رسما تحت عنوان کتاب الحسبه از امر به معروف و نهی از منکر نام میبرد ، و از محدثین ، مرحوم فیض کاشانی است در کتاب " وافی " . ولی مرحوم فیض حسبه را تعمیم داده به طوری که شامل کتاب جهاد و امر به معروف و نهی از منکر و کتاب حدود میشود . صاحب " مجمع البحرین " هم با اینکه تنها درصدد تفسیر و شرح لغاتی است که در قرآن کریم یا احادیث آمده است و همانطوری که عرض کردم در قرآن کریم و حدیث این ماده به معنی امر به معروف و نهی از منکر نیامده ، در عین حال به ملاحظه اینکه در عصر صاحب " مجمع البحرین " این ماده به این معنی استعمال میشده ، میگوید : " الحسبة هو الامر بالمعروف و النهی عن المنکر " .