آن دو ، مال است و سرکشی کردن . سعدی در بوستان در ذیل داستان معروف سلطان محمود و ایاز که محمود را بر محبت ایاز ملامت می‌کنند - تا آخر این داستان - می‌گوید :

حقیقت سرائی است آراسته

هوا و هوس گرد برخاسته

نبینی که هر جا که برخاست گرد

نبیند نظر گرچه بیناست مرد

در گلستان می‌گوید :

بدوزد شره دیده هوشمند

در آرد طمع مرغ و ماهی به بند

حافظ می‌گوید :

جمال یار ندارد نقاب و پرده ولی

غبار ره بنشان تا نظر توانی کرد

از اینگونه بیانات و تعبیرات در ادبیات عربی و فارسی زیاد است . پس ، از لحاظ دین اسلام و از لحاظ فرهنگ اسلامی این مطلب یک اصل مسلم‌ است . حالا لازم است که به اصطلاح از لحاظ منطق علمی و فلسفی هم بحثی‌ بکنیم و ببینیم که چه رابطه‌ای بین تقوا و بین روشن‌بینی موجود است ؟ چطور ممکن است تقوا که یک فضیلت اخلاقی است و مربوط به طرز عمل انسان است‌ ، در دستگاه عقل و فکر و قوه قضاوت انسان تأثیر داشته باشد و منشأ آن‌ شود که انسان به دریافت حکمتهائی نائل گردد که بدون داشتن تقوا موفق به‌ دریافت آن حکمتها نمی‌شود ؟ من مخصوصا توجه به این مطلب دارم که خیلی از افراد باور نمی‌کنند که این یک مطلب درستی باشد ، این را چیزی از نوع‌ تخیل می‌دانند و تنها ارزش شعری و خیالی برایش قائلند . یادم هست در چند سال پیش یکی از نوشته‌های یکی از طرفداران فلسفه مادی‌ را می‌خواندم که به همین مطلب حمله و مسخره کرده بود .