اساسی نواقص و مشکلات روحانیت ، نظام مالی و طرز ارتزاق روحانیین است‌ . عبارتی که او ادا کرد این بود : " علة العلل همه خرابیها سهم امام‌ است " . البته مقصود او و مقصود من این نبوده و نیست که علة العلل نواقص ما وضع و تشریع ماده‌ای در دین و مذهب به نام سهم امام است . به عقیده من‌ وضع و تشریع اینچنین ماده‌ای برای چنان منظوری یعنی ابقاء و احیاء دین و اعلاء کلمه اسلام بسیار حکیمانه است . بعدا خواهیم گفت این ماده بهترین‌ ضامن قدرت و استقلال سازمان روحانیت است . و نیز مقصود این نیست که‌ متصدیان آن در انجام وظیفه خود کوتاهی می‌کنند . مقصود سنت و روشی است‌ که تدریجا در طرز اجراء و استفاده از این ماده معمول شده و به دستگاه‌ روحانیت ما سازمان مخصوصی داده و در نتیجه ، این طرز سازمان ، منشأ مشکلات و نواقص فراوانی شده است .

سازمان و نظام صالح

ابتدا چنین به نظر می‌رسد که صلاح و فساد اجتماع بزرگ یا کوچک ، تنها به یک چیز بستگی دارد : صلاح و عدم صلاح افراد آن اجتماع و بالاخص زعماء آنها . یعنی فقط افرادند که همه مسؤولیتها متوجه آنها است . بسیاری از افراد اینچنین فکر می‌کنند و بر این پایه نظر می‌دهند . این دسته هنگامی که متوجه برخی مفاسد اجتماعی می‌شوند چاره کار را زعیم‌ صالح می‌دانند و به اصطلاح اصالت فردی هستند . اما کسانی که بیشتر و عمیقتر مطالعه کرده‌اند به این نتیجه رسیده‌اند که تأثیر و اهمیت سازمان و تشکیلات و رژیم اجتماعی از تأثیر و اهمیت زعماء بیشتر