تصوف بر ردع و منع و زجر نفس و تهذیب و تزکیه نفس است و با وعظ سازگارتر است خطبای ما هم با اینکه صوفی نیستند بیشتر به کلام خودشان‌ جنبه زهد و ترک و مبارزه با هوا و هوس می‌دهند ، بیشتر به این جنبه‌ می‌پردازند .

وعظ و خطابه در نهج البلاغه

نهج‌البلاغه که شامل قسمتی از خطابه‌های امیرالمؤمنین است ، انواع‌ خطابه‌ها دارد ، هم موعظه‌های بلیغ دارد و هم خطابه‌های حماسی و اجتماعی . " شیخ محمد عبده " مفتی بزرگ مصر شرح مختصری دارد بر نهج‌البلاغه و مقدمه‌ای بر آن نوشته . در آنجا می‌نویسد یک تصادف سبب شد که من فراغتی‌ پیدا کنم و به مطالعه نهج البلاغه بپردازم . وقتی که به مطالعه این کتاب‌ پرداختم انواع سخنان در آن یافتم و سخت مرا تحت تأثیر قرار داد . خود را در وقت مطالعه این کتاب در حالی می‌دیدم که دائما از صحنه‌ای وارد صحنه دیگر می‌شوم ، پرده‌ها مرتب عوض می‌شد . یک وقت صحنه‌ای در برابرم‌ مجسم می‌شد و گوئیا مردانی را جلو چشم خود می‌دیدم که پوست شیر و پلنگ به‌ تن کرده‌اند و آماده حمله هستند . خود را در حالی می‌دیدم که چنان تحت‌ تأثیر هستم که مایلم به میدان جنگ بروم ، خون دشمن را بریزم و خونم‌ ریخته شود . باز می‌دیدم صفحه و صحنه عوض شد با یک واعظ و مذکر روبرو هستم که با سخنان خود به دل نرمی و رقت و لطافت می‌بخشد ، صفا می‌دهد . جای دیگر پرده و صحنه عوض می‌شد چنین حس می‌کردم که یک خطیب اجتماعی و سیاسی ایستاده و از مصالح عمومی سخن می‌گوید . جای دیگر مثل این بود که‌ فرشته‌ای را