ده گفتار - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٤
« المسلمون من لسانه و یده » [١] یعنی مسلمان آنست که سایر مسلمانان
از زبان و دست او در امان باشند . بدیهی است که مقصود این نیست که فقط
مرد مسلمان باید اینطور باشد و شامل زن نیست . یا فرمود : « المسلم اخ
المسلم » [٢] مسلمان با مسلمان برادر است و باید با او معامله برادری
کند . در اینجا نمیشود گفت که این دستور مختص مردان است زیرا نفرموده
" المسلمة اخت المسلمة " .
کلمه " مسلم " شامل دو مفهوم است : یکی مسلمان بودن و یکی مرد بودن
. هر کسی میداند که در اینگونه موارد ، جنسیت دخالت ندارد ، اسلامیت
دخالت دارد . حتی اگر بجای کلمه " مسلم " کلمه " رجل " هم ذکر شده
بود باز به اصطلاح فقهاء ، الغاء خصوصیت میشد . در بعضی احادیث راجع به
بعضی موضوعات فقهی ، مورد حدیث مرد است . یعنی مثلا از امام سؤال شده
که مردی چنین معاملهای کرده و چنان شده حالا چه بکند و امام جواب آن
مسأله را داده است ، فقهاء میگویند هر چند در متن حدیث صریحا کلمه مرد
آمده ، اما در اینگونه موارد خصوصیت جنسی الغاء میشود . زیرا معلوم است
که جنسیت دخالت ندارد .
ثالثا گذشته از همه اینها فقهاء سخنی دارند که میگویند بعضی عمومات و
کلیات است که از تخصیص اباء دارد ، لحن و بیان طوری است که قابل
تخصیص نیست ، مطلب مطلبی است که از نظر عقل قابل تبعیض نیست . مثلا
نظیر آنچه درباره علم آمده ، درباره تقوا هم آمده است . درباره علم گفته
شده : « هل یستوی الذین یعلمون و الذین لا یعلمون »
[١] کافی ، ج ٢ ص . ٢٣٤ [٢] کافی ، ج ٢ ص . ١٦٦