وَ لا تَجَسَّسُوا وَ لا تَحَسَّسُوا وَ لا تَناجَشُوا وَ كُونُوا عِبادَ اللَّهِ اخْواناً؛ نسبت به يكديگر حسد نورزيد و بغض و كينه نداشته باشيد، و در كار ديگران تحسّس و تجسّس نكنيد، و مردم را (با كارهاى مختلف خود) از خود نرانيد، و بندگان خدا و برادران دينى باشيد».

از اين حديث به خوبى به دست مى‌آيد كه تجسّس همانند حسد و كينه و نفرت، سبب دورى مردم از يكديگر و از هم پاشيدن شيرازه اجتماع است. [١]

مرحوم كلينى در كتاب كافى در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله چنين نقل مى‌كند كه فرمودند: «يا مَعْشَرَ مَنْ اسْلَمَ بِلِسانِهِ وَ لَمْ يُسْلِمُ بِقَلْبِهِ لا تَتَّبِعُوا عَثَراتِ الْمُسْلِمينَ، فَانّهُ مَنْ تَتَبَّعُ عَشَراتِ الْمُسْلِمينَ تَتَبَّعُ اللَّهُ عَثْرَتَهُ وَ مَنْ تَتَبَّعُ عَثْرَتَهُ يُفْضِحْهُ؛ اى گروهى كه با زبان مسلمان شده‌ايد اما دل شما اسلام را نپذيرفته است، از لغزش‌هاى مسلمانان جستجو مكنيد، چرا كه هر كس تجسّس درباره لغزش‌هاى مسلمين كند، خداوند از لغزش او جستجو خواهد كرد، و هر كس كه خداوند از لغزش او جستجو كند، رسوايش خواهد نمود». [٢]

٣- در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود: «تَتَبَّعُ الْعُيُوبِ مِنْ اقْبَحِ الْعُيُوبِ وَ شَرِّ السَّيِّئاتِ؛ جستجو كردن از عيب ديگران از زشترين عيوب و بدترين گناهان است». [٣]

٤- در حديث ديگرى از همان بزرگوار مى‌خوانيم: «مَنْ بَحَثَ عَنْ اسْرارِ غَيرِهِ اظْهَرَاللَّهُ اسْرارَهُ؛ كسى كه از اسرار ديگران تفتيش كند، خداوند اسرار او را بر ملا مى‌سازد». [٤]

٥- در حديث ديگرى از همان حضرت عليه السلام آمده است: «مَنْ تَتَبَّعَ خَفِيّاتِ الْعُيُوبِ حَرَّمَهُ اللَّهُ مَوَدّاتِ الْقُلُوبِ؛ كسى كه در جستجوى عيوب پنهانى ديگران باشد خداوند او را از دوستى دل‌هاى مردم محروم مى‌سازد». [٥]

٦- در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام چنين مى‌خوانيم: كه به يكى از يارانش فرمود: «لا تَفَتَّشِ النَّاسَ عَن ادْيانِهِمْ فَتَبْقى بِلا صَدِيقٍ؛ درباره عقائد مردم تفتيش نكن كه بى‌دوست خواهى ماند». [٦]

[١]. همان مدرك.

[٢]. اصول كافى، جلد ٢، صفحه ٣٥٤، حديث ٤.

[٣]. شرح غرر، جلد ٣، صفحه ١٣٨٦، حديث ٤٥٨١.

[٤]. همان مدرك، جلد ٥، صفحه ٣٧١، حديث ٨٧٩٩.

[٥]. همان مدرك، حديث ٨٨٠٠.

[٦]. بحارالانوار، جلد ٧٥، صفحه ٢٥٣، حديث ١٠٩.