٦- در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام آمده است: «انْ قَدَرْتَ انْ لا تَخْرُجَ مِنْ بَيْتِكَ فَافْعَلْ، فَانَّ عَليْكَ فى‌ خُرُوجِكَ الّا تَغْتابَ وَ لاتَكذِبَ وَ لا تَحْسُدَ وَ لا تُرائِىَ وَ لا تَتَصَنَّعَ وَ لا تُداهِنَ؛ اگر بتوانى كه از خانه‌ات بيرون نروى چنين كن، زيرا هنگامى كه بيرون نروى غيبت نخواهى كرد، و دروغ نخواهى گفت و حسد نمى‌ورزى و ريا نمى‌كنى و تصنع و مداهنه نخواهى كرد». [١]

٧- امام اميرالمؤمنين عليه السلام مى‌فرمود: «سَلامَةُ الدِّينِ فِى اعْتِزالِ النَّاسِ؛ سلامت دين در گوشه‌گيرى از مردم است.» [٢]

٨- اين بحث را با حديث ديگرى از امام امير المؤمنين على عليه السلام پايان مى‌دهيم هر چند حديث در اين زمينه بسيار است: فرمود: «مَنْ اعْتَزَلَ النَّاسَ سَلِمَ مِنْ شَرِّهِمْ؛ كسى كه از مردم كناره‌گيرى كند، از شرّ آنها در امان خواهد بود.» [٣]

***

گاه طرفداران مسأله عُزلت و گوشه‌گيرى كه در ميان صوفيه و مرتاضان، هواخواهان بسيارى داشتند به بعضى از آيات قرآن نيز توسل مى‌جستند، از جمله آيه ١٦ سوره كهف كه مى‌فرمايد: «وَ اذِ اعْتَزَلُتمُوهُمْ وَ ما يَعْبُدوُنَ الَّا اللَّهَ فَأْوُوْا الَى الْكَهْفِ يَنْشُرْ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِنْ رَحْمَةٍ وَ يُهَيَّى‌ءْ لَكُمْ مِنْ امْرِكُمْ مِرْفَقا؛ هنگامى كه از آنان و آنچه جز خدا مى‌پرستند، كناره‌گيرى كرديد، به غار پناه بريد كه پروردگارتان رحمتش را بر شما مى‌گستراند، و در برابر اين امر (وحشتى كه از كفّار داريد) آرامشى براى شما فراهم مى‌سازد».

همچنين به سخن ابراهيم كه در سوره مريم آيه ٤٨ و ٤٩ آمده است تمسك مى‌جويند، آنجا كه مى‌گويد: «وَ اعْتَزِلُكُمْ وَ ما تَدْعُونَ مِنْ دوُنِ اللَّهِ وَ ادْعُوا رَبِّى‌ عَسى‌ الّا اكُونَ بِدُعاءِ رَبّى‌ شَقِيّاً- فَلَمَّا اعْتَزَلَهُمْ وَ ما يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَهَبْنا لَهُ اسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ كُلًّا جَعَلْنا نَبِيّاً؛ و از شما و آنچه غير خدا مى‌خوانيد كناره مى‌كنم و پروردگار را

[١]. فروع كافى، ج ٨، ص ١٢٨.

[٢]. شرح غرر، جلد ٤، حديث ٥٦٠٩، صفحه ١٤٠.

[٣]. همان، جلد ٥، حديث ٨١٥١، صفحه ٢٣٨.