٣- عفو و گذشت سبب عزت و آبرو مى‌گردد، چرا كه در نظر مردم نشانه بزرگوارى و شخصيت و سعه صدر است، در حالى كه انتقامجويى نشانه كوتاه‌فكرى و عدم تسلّط بر نفس مى‌باشد، در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آمده است: «عليكم بالعفو فَانَّ الْعَفْوَ لا يَزيدُ الَّا عِزّاً؛ بر شما باد به عفو و گذشت، چرا كه عفو چيزى جز عزت بر انسان نمى‌افزايد». [١]

٤- عفو و گذشت جلو تسلسل ناهنجارى‌ها و كينه ورزى‌ها و خشونت و جنايت را مى‌گيرد، و در واقع نقطه پايانى بر آنها مى‌گذارد، زيرا انتقام جويى از يك طرف سبب برافروخته شدن آتش كينه در دل طرف ديگر مى‌شود، و او را به انتقامى خشن‌تر وا مى دارد، و آن انتقام خشن‌تر سبب خشونت بيشترى از طرف ديگر مى‌شود، و گاه به جنگى تمام عيار در ميان دو طايفه يا دو قبيله بزرگ منجر مى‌گردد كه خون‌هاى زيادى در آن ريخته مى‌شود، و اموال و ثروت‌ها بر باد مى‌رود.

در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است: «تَعافُوا تَسْقُطُ الضَغائِنُ بَيْنَكُمْ؛ يكديگر را عفو كنيد كه دشمنى‌ها و كينه‌ها را از ميان مى‌برد». [٢]

٥- عفو سبب سلامت روح و آرامش جان و در نتيجه سبب طول عمر است، همان‌گونه كه در حديث ديگرى از رسول اللّه صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم كه فرمود: «مَنْ كَثُرَ عَفْوُهُ مُدَّ فى عُمْرِهِ؛ كسى كه عفوش افزون گردد، عمرش طولانى مى‌شود». [٣]

البته آنچه در بالا گفته شد آثار و بركات اجتماعى عفو و گذشت است، و اما نتايج معنوى و پاداش‌هاى اخروى آن، بيش از اين‌ها است، همين اندازه كافى است كه بدانيم در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است كه: «العفو مع القدرة جُنّةٌ مِنْ عَذابِ اللَّهِ سُبْحانَهُ؛ عفو و گذشت به هنگام قدرت سپرى است، در برابر عذاب الهى». [٤]

و اما انگيزه‌هاى انتقام جويى نيز فراوان است از جمله تنگ نظرى، كوته بينى، عدم آينده نگرى، حسد، كينه توزى، ضعف نفس، هواپرستى، و بسيارى از خوهاى‌

[١]. اصول كافى، جلد ٢، صفحه ١٠٨.

[٢]. كنزالعمال، جلد ٣، صفحه ٣٧٣، حديث ٧٠٠٤.

[٣]. ميزان الحكمة، جلد ٣، حديث ١٣١٨٤.

[٤]. غررالحكم، جلد ١، صفحه ٣٩٨، حديث ١٥٤٧.