١- در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم كه: «الا اخْبِرُكُمْ بِاشْبَهَكُمْ بِى‌ اخْلاقاً؟ قالُوا بلى يا رَسُولُ اللَّه فَقالَ احْسَنَكُمُ اخْلاقاً وَ اعْظَمَكُمْ حِلْماً وَ ابَرَّكَمُ بِقَرابَتِهِ وَ اشَدَّكُمْ انْصافاً مِنْ نَفْسِهِ فى الْغَضَبِ وَالرَّضا؛ آيا به شما خبر بدهم كداميك از شما از جهت اخلاق به من شبيه تريد؟ عرض كردند آرى اى رسول خدا. فرمود: آن كس كه از همه خوش‌خوتر، و بردبارتر و نيكوكارتر نسبت به خويشاوندانش و با انصاف‌تر در حال خشم و خشنودى بوده باشد». [١]

٢- در حديث ديگرى از همان بزرگوار چنين نقل شده است: «ما جُمِعَ شَىْ‌ءٌ الى شَىْ‌ءٍ افْضَلُ مِنْ حِلْمٍ الَى عِلْمٍ؛ چيزى با چيزى همراه نشده كه برتر از همراهى حلم با علم باشد». [٢]

٣- در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود: «اشْجَعُ النَّاسِ مَنْ غَلَبَ الْجَهْلَ بِالْحِلْمِ؛ شجاع‌ترين مردم كسى است كه با نيروى علم بر جهل غالب آيد». [٣]

شبيه همين معنى از آن حضرت نقل شده كه فرمود: «اقْوَى النَّاسِ مَنْ قَوِى عَلى غَضَبِهِ بِحِلْمِهِ؛ قوى‌ترين مردم كسى است كه با نيروى حلمش بر غضبش چيره شود». [٤]

٤- در حديث ديگرى از همان حضرت مى‌خوانيم: «انَّ افْضَلَ اخْلاقِ الرِّجالِ الْحِلْمُ؛ برترين اخلاق مردان حلم است». [٥]

٥- در حديث جالب ديگرى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله چنين مى‌خوانيم: «انَّ المُؤمِنَ لِيُدْرِكَ بِالْحِلْمِ وَاللّينَ دَرَجَةَ الْعابِدِ الْمُتَهَجِّدِ؛ شخص مؤمن با حلم و نرمش به مقام عبادت‌كننده شب زنده‌دار مى‌رسد». [٦]

اين تعبير به خوبى نشان مى‌دهد كه حلم و بردبارى از عبادات مهم در پيشگاه پروردگار است.

[١]. بحارالانوار، جلد ٧٤، صفحه ١٥٢، شبيه همين معنى با كمى تفاوت در وسائل الشيعه جلد ١١، صفحه ٢١١ آمده است.

[٢]. همان، صفحه ٢١٢.

[٣]. شرح فارسى غرر، جلد ٢، صفحه ٤٥٠.

[٤]. همان، صفحه ٤٣٥.

[٥]. همان، صفحه ٤٨٨.

[٦]. مستدرك الوسائل، جلد ١١، صفحه ٢٨٨ (كتاب الجهاد).