اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٨ - ١- آثار فردى و اجتماعى وفاى به عهد
استحكام پيوندهاى اجتماعى قائل شده است و به يقين هر چيزى كه كمك به تقويت اين پيوندها كمك كند از نظر اسلام مطلوب و هر چيزى كه سبب تضعيف آنها گردد منفور است.
بديهى است نخستين چيزى كه سبب تقويت اين پيوندها و در نتيجه از شرايط عمده تعاون و همكارى اجتماعى است همين مسأله پيمانها و عهدها است، اگر مسأله وفاى به عهد و ميثاقهاى فردى و بين المللى حتى براى يك روز كنار گذاشته شود شيرازه زندگى بشر از هم گسسته مىشود و پيشرفت جامعه انسانى عملًا متوقف مىگردد. به همن دليل در حديثى از امام اميرمؤمنان على عليه السلام مىخوانيم كه فرمود: «لاتَعْتَمِدْ عَلى مَوَدَّةِ مَنْ لا يُوفِى بِعَهْدِهِ؛ به دوستى كسى كه پايبند به عهد خويش نيست اعتماد مكن». [١]
اصولًا مىتوان ميزان موفقيت افراد را در زندگى به ميزان پايبندى او به عهدهايش ارزيابى كرد، آنها كه وفادارترند عزيزترند. اميرمؤمنان على عليه السلام در سخن ديگرى مىفرمايد: «الْوَفاءُ حِصْنُ السُّؤدَدِ؛ وفاى به عهد قلعه (محكم) بزرگى و شخصيت است». [٢]
در نقطه مقابل آن اگر پيمان شكنىها در سطح جامعهاى گسترش يابد همه نسبت به يكديگر بدبين و بىاعتماد مىشوند و رشته اتحاد آنها پاره مىگردد و به آسانى در برابر دشمن زانو مىزنند، از همين رو در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است: «اذا نَقَضُوا الْعَهْدَ سَلَّطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ؛ هرگاه مسلمانها عهد و پيمان را بشكنند دشمن بر آنها مسلط مىگردد». [٣]
وفاى به عهد سرمايههاى ديگران را به سوى انسان سرازير مىكند، و حتى در جهات مادى زندگى او رونق مىگيرد به همين دليل تمام دولتهاى جهان براى اينكه بتوانند از رونق اقتصادى خوبى برخوردار گردند سعى مىكنند به عهد و پيمانهاى خود پايبند باشند و الّا منزوى خواهند شد، حتى در كشورهايى كه انقلاب رخ مىدهد و نظام جامعه به كلى دگرگون مىشود هنگامى كه انقلابيون زمام كشورى را
[١]. غررالحكم، حديث ١٠٢٩٠.
[٢]. غررالحكم، حديث ١٠٤٤.
[٣]. بحارالانوار، جلد ٩٧، صفحه ٤٦، حديث ٣.