در حديث معروفى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم: «لَيْسَ شَىْ‌ءٌ مِمَّا حَرَّمَ اللَّهُ الَّا وَقَدْ احَلَّهُ لِمَنِ اضْطُرَّ الَيْهِ؛ هيچ حرامى الهى نيست مگر اين كه خداوند آن را براى كسى كه مضطر شده است حلال فرموده». [١]

٢- از حضرت على عليه السلام نقل شده است كه مى‌گويد رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «احْلِفْ بِاللَّهِ كاذِباً وَ نَجِّ اخاكَ مِنَ القَتْلِ؛ سوگند دروغ به نام خدا ياد كن و برادرت را از كشته‌شدن (به ناحق) نجات ده». [٢]

٣- در حديث ديگرى از همان حضرت صلى الله عليه و آله آمده است كه فرمود: «كُلُّ الْكِذْبِ يَكْتُبُ عَلى إبنِ آدَمِ الّا رَجُلٌ كَذَبَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ يُصْلِحُ بَيْنَهُما؛ هر دروغى در نامه عمل انسان نوشته مى‌شود، مگر كسى كه دروغ در ميان دو نفر بگويد تا ميان آن دو صلح برقرار گردد». [٣]

٤- در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام آمده است: «الْكِذبُ مَذُمُومٌ الّا فِى امْرَيْنِ دَفْعُ شَرِّ الْظَّلَمَةِ وَ اصْلاحُ ذاتِ الْبَيْنِ؛ دروغ نكوهيده است مگر در دو چيز، دفع شر ظالمان و اصلاح ذات البين». [٤]

٥- در حديث ديگرى از رسول خدا صلى الله عليه و آله چنين نقل شده است: «كُلُّ الْكِذْبِ مَكْتُوبٌ كِذْباً لا مَحالَةَ الَّا انْ يَكْذِبُ الرَّجُلُ فِى الْحَرْبِ فَانَّ الْحَرْبَ خُدْعَةٌ اوْ يَكُونُ بَيْنَ رَجُلَيْنِ شَخناءٌ فَيُصْلِحُ بَيْنَهُما اوْ يُحَدِّثُ امْرَأَتَهُ يُرْضِيها؛ تمام دروغ‌ها حتماً دروغ نوشته مى‌شود، مگر اين كه انسان در جنگ دروغ بگويد، زيرا (يكى از طرق پيروزى در) جنگ فريب (دشمن) است، يا در ميان دو نفر كينه و عدواتى باشد و او (به وسيله دروغ) ميان آنها صلح و آشتى برقرار سازد، يا با همسرش سخن مى‌گويد (كه واقعيت ندارد) به خاطر اين كه او را راضى كند». [٥]

منظور از جمله اخير اين نيست كه انسان هر چه بخواهد به همسرش دروغ بگويد بلكه ناظر به مواردى است كه همسر انسان توقّعات نابجايى دارد، كه در

[١]. بحارالانوار، جلد ١٠١، صفحه ٢٨٤.

[٢]. وسائل الشيعه، جلد ١٦، صفحه ١٣٤، (حديث ٤ باب ١٢ از كتاب الايمان).

[٣]. المحجة البيضاء، جلد ٥، صفحه ٢٤٥.

[٤]. بحارالانوار، جلد ٦٩، صفحه ٢٦٣.

[٥]. المحجة البيضاء، جلد ٥، صفحه ٢٤٥.